Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Samenwerken Omgaan met narcisme op de werkvloer

Omgaan met narcisme op de werkvloer

Narcisme is een persoonlijkheidsstoornis waarbij iemand grote behoefte heeft aan bewondering, zichzelf graag belangrijk en groot maakt en weinig empathie heeft voor anderen. Een narcistische collega of leidinggevende kan de sfeer binnen een organisatie behoorlijk bepalen.
Narcisme komt zowel bij mannen als bij vrouwen voor. Voor de leesbaarheid van het artikel hebben wij gekozen om het in de hij-vorm te schrijven. Maar daar waar ‘hij’ staat, kan ook ‘zij’ gelezen worden.

De term narcisme komt uit de Griekse mythologie: de mooie Narcissus wordt verliefd op zijn eigen spiegelbeeld en sterft van verlangen naar de persoon die hij in het water weerspiegeld ziet.

Wat maakt iemand een narcist?

Iedereen is op z’n tijd wel eens egoïstisch, maar dat maakt iemand niet meteen een narcist. Dat geldt ook wanneer iemand erg graag schouderklopjes ontvangt en daarvoor altijd zijn beste beentje voorzet. Een narcistisch persoon heeft de volgende kenmerken:

Een narcistische collega of leidinggevende is niet direct te herkennen; in het begin komt een narcist heel normaal over. Ze weten precies hoe ze een positieve indruk moeten maken, waardoor het vaak even duurt voor de ware aard naar bovenkomt. En zolang je doet wat er van je verlang wordt, zal je weinig tegenwerking verwachten. Een narcistische manager draagt je op handen als je hem duidelijk het gevoel geeft dat hij de macht heeft en de baas is. Maar o wee als je tegengas geeft of hem ergens mee confronteert, dan heb je de poppen aan het dansen. Dit gedrag komt voort uit een erg laag zelfbeeld gecombineerd met onvervulde behoeftes. Een narcistisch persoon handelt en denkt vanuit die behoeftes. Wanneer hij niet krijgt waar hij recht op meent te hebben, zal hij gaan manipuleren om zijn behoeftes alsnog vervuld te krijgen. Denk onder meer aan:

Dankzij hun onbedwingbare drang naar controle, status en erkenning schoppen narcisten het vaak tot hoog in de bedrijfstop. Hun zelfvertrouwen, ambitie, visie, charisma, optimisme en risicobereidheid helpen hen hierbij. Maar die eigenschappen hebben ook een keerzijde, zoals zelfoverschatting, roekeloosheid, arrogantie, gebrek aan inlevingsvermogen en obsessie met de eigen persoonlijkheid.

Is jouw collega/leidinggevende een narcist? Lees de volgende beweringen goed door en beantwoordt deze met vervolgens ja of nee. 

Mijn collega/leidinggevende:

  1. Weet door zijn vlotte babbel anderen snel voor zich te winnen.
  2. Wordt boos als hij kritiek ontvangt.
  3. Loopt over iedereen heen.
  4. Pronkt met andermans veren.
  5. Vindt zichzelf beter dan anderen.
  6. Profileert zichzelf graag als heel succesvol.
  7. Kan zich niet of nauwelijks in anderen inleven. 
  8. Denkt vooral aan zichzelf.
  9. Heeft een negatieve uitwerking op de onderlinge sfeer.
  10. Kleineert collega’s in het openbaar.
  11. Heeft geen inzicht in de risico’s die hij neemt, ook niet als hij hierop wordt gewezen.

Heb je de meeste vragen met ‘ja’ beantwoord, dan is de kans groot dat je te maken hebt met een leidinggevende die narcistische trekjes vertoont.

Help, mijn collega/leidinggevende is een narcist!

Het is lastig om met narcistische mensen om te gaan. Je kunt hun gedrag vaak niet begrijpen en het kan van links naar rechts gaan, zelfs binnen een zeer korte tijd. Denk niet dat je een confrontatie kunt voorkomen als je beter je best doet om je narcistische collega te begrijpen. Hoe meer je dit gaat doen, hoe meer je gemanipuleerd wordt. Koester niet de hoop dat je een narcist kunt veranderen. Een echte narcist kan en wil namelijk nooit naar zichzelf kijken en zal de schuld voor zijn gedrag het liefst bij een ander neer willen leggen. Kijk liever naar je eigen gedrag. Daar heb je namelijk wel invloed op. Hoe reageer jij op hem? Het grote ego van de narcist is volkomen afhankelijk van het applaus van anderen.

Bekende narcisten: Pim Fortuyn, Neelie Kroes, Steve Jobs, Kanye West en Donald Trump

Bepaal voor jezelf welk weg je gaat bewandelen. Ga je het liefst voor de ‘makkelijke’ weg, dan kun je vriendjes met je narcistische collega of leidinggevende worden. Je kunt ook een andere baan gaan zoeken. Dat klinkt zwak, maar dat is het niet. Een narcist gaat voor macht en winnen en is daar erg bedreven in. Het is aan jou om te bepalen of je er de energie voor hebt om die (ongelijkwaardige) strijd aan te gaan.
Tot slot is er ook de moeilijke weg: het narcistische gedrag aan de kaak stellen. Ga je dit doen, zorg er dan voor dat je goed ‘bewapend’ bent want je kunt absolute tegenwerking verwachten. Houd er rekening mee dat anderen je vermoedens niet willen geloven en wegwuiven. Veel mensen kunnen zich niet voorstellen dat iemand zo ver kan gaan en op een destructieve manier kan handelen. Daarom wordt gedrag vergoelijkt en kunnen ze je vertellen dat het vast niet zo bedoeld is. Laat je niets wijsmaken. Een narcist is namelijk een charmeur eersteklas en meester in emotionele manipulatie.

Stel in elk geval duidelijke grenzen naar je narcistische collega of leidinggevende en tolereer het niet als deze te ver gaat in zijn gedrag. Noteer alles, zodat je bewijzen hebt als hij beweringen doet die niet juist zijn. Probeer met die info je collega’s, leidinggevende en personeelszaken te overtuigen. Heb je hen eenmaal overtuigd, vorm dan samen een front en bouw een dossier op. Wees dus heel zorgvuldig in de wijze waarop je te werk gaat en neem de tijd voor de stappen die je gaat zetten.

Auteur: Marieke van Oosterhout

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/samenwerken/narcisme-op-de-werkvloer Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2018 ColofonAdverteren

Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken:
Carrièretijger