Mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg

In de mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg leer je te werken met groepen kinderen en jongeren met psychische, sociale of gedragsproblemen. Door hun problemen wonen deze kinderen of jongeren in een instelling of volgen ze dagbehandeling. Je leert hoe je deze kinderen en jongeren opvangt en begeleidt en hoe je ze kunt helpen bij de inrichting van hun dagelijkse leven. Ook leer je hoe je kunt bijdragen aan hun persoonlijke ontwikkeling, zodat ze hun plek in de maatschappij weten te vinden. De omgeving speelt hierbij een belangrijke rol en daarom leer je ook hoe je hen bij het proces betrekt.

SPW-opleiding in het nieuw
De mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg is een nieuwe opleiding. De oude mbo-4-opleiding Sociaal Pedagogisch Werker (SPW) is namelijk opgesplitst in twee verschillende richtingen: Pedagogisch Werk (met de uitstroomrichtingen Gespecialiseerd Pedagogisch Medewerker Kinderopvang en Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg) en Maatschappelijke Zorg (met uitstroomrichtingen Persoonlijk Begeleider Gehandicaptenzorg en Persoonlijk Begeleider Specifieke Doelgroepen). Een ander verschil met de oude SPW-opleiding is dat je in de nieuwe opleiding leert volgens de principes van het competentiegericht leren.

Wat kun je ermee worden?

Na het behalen van je diploma kun je aan de slag:

• in jeugdzorginstellingen, zoals gezinshuizen, crisisopvang of huizen voor begeleid wonen
• in het speciaal onderwijs
• bij orthopedagogische centra
• in justitiële jongereninrichtingen
• bij organisatie voor het begeleiden van zwerfjongeren
• bij centra voor Jeugd- en Opvoedhulp (CJG)

Voorbeelden van functies die je kunt uitoefenen zijn:

• Pedagogisch medewerker kinderopvang
• Activiteitenbegeleider
• Woonbegeleider
• Jongerenwerker
• Reclasseringswerker
• Gezinshuisouder
• Medewerker Informatie, Voorlichting en Advies

Wat is je kans op een baan?

Om verschillende redenen stijgt de vraag naar jeugdhulpverlening al jaren en de verwachting is dat deze trend de komende jaren doorzet. De komende jaren zullen er dus veel nieuwe jeugdzorgmedewerkers nodig zijn. 
Bron: fcb.nl, juli 2011.

Wat is het carrièreperspectief?

Na het behalen van het diploma gaan de meeste afstudeerder aan de slag als pedagogisch medewerker of woonbegeleider. Je kunt vervolgens op verschillende manier je loopbaan vormgeven. Je kunt bijvoorbeeld kiezen om binnen de instelling waar je werkt verschillende functies op mbo-niveau achter elkaar uit te voeren. Je kunt ook besluiten om na een aantal jaar over te stappen naar een ander locatie of organisatie of je stroomt via een (verkorte) hbo-opleiding door naar een hbo-functie. 

Wat zijn de belangrijkste competenties?

• Stevige persoonlijkheid. De problemen van de kinderen en jongeren die je helpt zijn vaak indringend en serieus. Je moet daarom behoorlijk stevig in je schoenen staan.
• Inlevingsvermogen. Een belangrijke taak is dat je er aan bijdraagt dat de kinderen en jongeren zich thuis voelen in de instelling waar ze verblijven. Je hebt belangstelling voor de ontwikkeling van de kinderen en jongeren met wie je werkt en je kunt je goed verplaatsen in hun leefwereld. Je ziet hun kwaliteiten, talenten en mogelijkheden en stimuleert ze om deze te gebruiken.
• Zelfstandig werken en samenwerken. Als jeugdhulpverlener heb je de verantwoordelijkheid over verschillende cliënten. Je werkt zelfstandig, maar je werkt ook samen met collega's en andere partijen, zoals gemeente, politie en andere hulpverleners. Ook houd je rekening met ouders, verzorgers en familie van je cliënten.
• Communiceren. Je kunt goed communiceren en je verplaatsen in de leef- en belevingswereld van een kind/jongere en hun ouders/verzorgers. Je houdt rekening met hun verwachtingen en wensen. Daarnaast moet je veel tact en geduld hebben, je moet goed kunnen luisteren en scherp kunnen analyseren. Eerlijkheid en betrouwbaarheid zijn ook heel belangrijk, want als je wat wil bereiken met je cliënten, zullen ze je immers moeten vertrouwen.
• Doorzettingsvermogen. Het gebeurt wel eens dat de ontwikkeling van een kind of jongere niet soepel of volgens verwachting verloopt. Je gooit dan niet de handdoek in de ring, maar houdt geduldig vol.
• Flexibiliteit. Je bent flexibel in de omgang, maar weet daarbij de regels te handhaven en kinderen en jongeren daarop aan te spreken wanneer dat nodig is. Je weet dat strengere maatregelen soms in het belang van een kind of jongere kunnen zijn. Ook moet je over veel zelfbeheersing beschikken en goed kunnen omgaan met onverwachte gebeurtenissen en (snel) wisselende stemmingen van de kinderen. Daarnaast heb je in dit werk te maken met onregelmatige werktijden.
  
• Professionele houding. Als je je alles persoonlijk aantrekt, wordt je werk erg zwaar. Je moet in bepaalde mate afstand kunnen bewaren. Het is belangrijk dat je de balans vindt tussen betrokkenheid en het houden van afstand uit zelfbescherming.

Hoe lang duurt de opleiding?

De mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg duurt gemiddeld vier jaar. Je kunt de opleiding op twee manieren volgen: via de beroepsopleidende leerweg (bol) en via de beroepsbegeleidende leerweg (bbl). Volg je de bol-opleiding dan ga je de hele week naar school. Praktijkervaring doe je op tijdens de stage die je volgt bij een erkend leerbedrijf. Minimaal 20% van je opleiding bestaat uit stage. Je kunt ook werken en leren combineren, dan kies je voor de bbl-opleiding. 60 tot 80% van je studietijd leer je op je werkplek. Voor de theorie ga je naar school.

Vrijstellingen

Met een aantal diploma's, zoals dat van de mbo 3-opleiding Sociaal Pedagogisch Werker, is het mogelijk de opleiding verkort (met vrijstelling voor een aantal vakken) te volgen. Ook als je over veel (vrijwilligers)ervaring beschikt, kun je soms een verkort traject volgen. Je moet dan een EVC-procedure doorlopen. Tijdens dit traject wordt getoetst of je al elders een aantal competenties hebt verworven die in de studie aan bod komen.

Wat doe je tijdens de opleiding?

De mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg is een competentiegerichte opleiding. Op school en tijdens je werk of stage werk je aan competentieopdrachten en onderdelen van het beroep. Het eerste jaar van de opleiding is bij de meeste ROC’s een gemeenschappelijk basisjaar met leerlingen van de studierichting Maatschappelijke Zorg.  Hierin komen de basisvaardigheden voor de beide richtingen Pedagogisch werk en Maatschappelijke zorg aan bod.
In het tweede studiejaar jaar stel je in overleg met je school vast welk niveau (3 of 4) en welke uitstroomrichting het best bij jou past. Kies je voor Pedagogisch Werker niveau 4, dan kun je kiezen uit twee uitstroomrichtingen: kinderopvang of jeugdzorg. Vervolgens staat het door jou gekozen beroep in je opleiding centraal. Kies je voor de jeugdzorg, dan leer je onder meer hoe je de hulpvraag van een cliënt inventariseert, een activiteitenprogramma en plan van aanpak opstelt, hoe je kinderen en jongeren met gedragsproblemen creatief en doelgericht begeleidt en op welke wijze je omgaat en communiceert met ouders of opvoeders.
Naast theorie- en vaardigheidslessen zijn er studieloopbaanbijeenkomsten en workshops. Je werkt op school naast de lessen ook zelfstandig aan leer- en beroepsprestaties. Daarnaast krijg je huiswerkopdrachten.

Welke toelatingseisen zijn er?

Je wordt toegelaten tot de mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg als je in het bezit bent van:

• een vmbo-diploma kaderberoepsgerichte, gemengde of theoretische leerweg of
• een overgangsbewijs van 3 naar 4 havo/vwo of
• een diploma van een verwante mbo-3 opleiding

Een intakegesprek maakt bij de meeste ROC’s deel uit van de toelatingsprocedure. Voldoe je niet aan de toelatingseisen, dan kun je in sommige gevallen een schakelcursus volgen om je deficiënten (tekortkomingen) weg te werken.

Hoe kom je erachter of de opleiding bij je past?

• Heb jij een groot hart?
• Werk je graag met kinderen en jongeren met problemen?
• Heb je inlevingsvermogen?
• Kun jij goed luisteren?
• Sta je stevig in je schoenen?
• Kun je consequent zijn?
• Ben je geduldig?

Heb je de meeste vragen met ‘ja’ beantwoord, dan is de mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg wellicht iets voor jou. Oriënteer je verder op deze opleiding, bijvoorbeeld door naar een open dag te gaan. Misschien biedt het ROC van jouw keuze ook een meeloopdag aan. Tijdens een meeloopdag ‘loop’ je een dag mee met een leerling van de opleiding die jij misschien wilt gaan volgen. Op deze manier zie je precies wat een opleiding inhoudt, hoor je ervaringen van leerlingen en proef je de sfeer van de locatie. Voor informatie over mogelijke meeloopdagen neem je contact op met het ROC van je keuze.

Welke hbo-opleidingen sluiten op deze opleiding aan?

• Culturele en Maatschappelijke Vorming
• Maatschappelijk Werk en Dienstverlening
• Pedagogiek
• Sociaal Pedagogische Hulpverlening

Aanbevolen websites

• Op YouChooz, een informatieve site over beroepen en opleidingen in welzijn en gezondheidszorg, vind je meer informatie over de mbo-4-opleiding Pedagogisch Medewerker Jeugdzorg.
• Op Werken in de jeugdzorg vind je een overzicht van banen en stages in de jeugdzorg. De site geeft ook informatie over het werkveld en de loopbaanmogelijkheden en je kunt er een test doen om te achterhalen of jij geschikt bent om in de jeugdzorg te werken.
• Jeugdzorg Nederland is de branchevereniging voor jeugdzorgorganisaties. De vereniging behartigt onder meer de belangen van ondernemers in de jeugdzorg. Je vindt hier uiteenlopende informatie over de branche.