Je bent hier: Home → Opleiding → Techniek → Bouw en verkeer → Hbo-opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie

Hbo-opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie

We hebben in Nederland maar weinig ruimte, terwijl er zoveel vraag naar is. Gemeenten willen meer woningen laten bouwen, bedrijven willen hun kantoren uitbreiden, sportclubs willen extra velden aanleggen, een particulier willen een tuinhuis neerzetten. Automobilisten willen extra rijbanen, zodat ze niet in de file komen te staan. En natuurverenigingen willen dat de Nederlandse natuurgebieden behouden blijven. Hoe zorgen we ervoor dat de ruimte zo goed mogelijk wordt benut, zodat de leefbaarheid van mens, dier en plant gewaarborgd blijft? Als student Ruimtelijke Ordening en Planologie houd je je tijdens je studie met deze vragen bezig.

Studenten leren hoe ze de beschikbare ruimte optimaal kunnen indelen en inrichten. Van een prettige leefomgeving tot een schoon milieu en van stadsuitbreiding tot de aanleg van natuurterreinen.

De studie Ruimtelijke Ordening en Planologie kun je aan vijf hogescholen studeren. Het merendeel van die hogescholen biedt ook een duale variant aan. Een deeltijdopleiding is tegenwoordig niet meer mogelijk.

Er is overigens geen duidelijk verschil tussen ruimtelijke ordening enerzijds en planologie anderzijds. Sommigen zeggen dat het uitsluitend de benaming is van de studie, terwijl anderen menen dat ruimtelijke ordening gaat over de praktijk en planologie over de theorie.

Na afronding van de studie mag je de titel ingenieur (ing.) voeren. De internationale titel is Bachelor of Built Environment.

Kim van Wageningen (26), studeerde planologie. Nu is hij werkzaam als planeconoom bij VKZ.
"Ik ben geboren in België en zat vroeger bij de Belgische jeugdbrandweer. Het was mijn droom om te gaan werken als brandweerofficier in Nederland, omdat de Nederlandse brandweer een stuk professioneler is dan de Belgische. Om dat te bereiken zou ik de brandweeracademie moeten volgen en daarnaast een hbo-diploma kunnen overleggen. Aangezien de studie Ruimtelijke Ordening en Planologie mij erg aansprak en omdat de studie in België niet bestaat, was mijn keuze vrij snel gemaakt. In het derde jaar van de studie, die mij vrij gemakkelijk afging, moest ik tweemaal stage lopen. De eerste stage, bij de gemeente Den Haag, vond ik vreselijk. De tweede stage bij VKZ beviel mij echter zo goed dat ik begon te twijfelen over mijn mogelijke toekomst als brandweerofficier. Ik heb uiteindelijk gekozen voor de planologie. Tegenwoordig werk ik ’s avonds bij de brandweer en twee dagen per week bij VKZ. Omdat de planologie mij bleef boeien na de hbo-opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie ben ik ook meteen de universitaire studie Planologie gaan volgen."

Wat kun je ermee worden?

Planoloog
Stedenbouwkundige
Beleidsmedewerker (vaak bij gemeenten of adviesbureaus)
Verkeerskundige
Projectmanager bij makelaars, woningbouwcorporaties en milieuorganisaties

Wat is je kans op een baan?

Voor Ruimtelijke Ordening en Planologie zijn de vooruitzichten goed. De vraag naar afgestudeerde planologen is groot. De arbeidsmarkt groeit en blijft waarschijnlijk groeien. Dat komt door de toenemende aandacht voor de volgende onderwerpen:

meervoudig grondgebruik: kantoren komen bovenop parkeergarages, gebouwen worden over wegen heen gebouwd, enz. Allemaal om kostbare ruimte te besparen.
multifunctionaliteit
beleid en communicatie
duurzaamheidprincipes: kan een gebouw vijftig jaar blijven staan? Wordt het milieu er door de komst van die fabriek in de toekomst wel geschaad?
stad-landproblematiek
regionale behoeftes
maatschappelijke belangen
leefbaarheid
woongenot
digitaal plannen (ict-gebruik)

Watermanagement, de wetenschap van water voor mensen en het milieu, speelt ook een grote rol in Nederland. Denk maar eens aan de grondwaterstand, irrigatie en ontwatering en de drinkwatervoorziening. In die branche kunnen afgestudeerden ook een baan vinden.

Uit onderzoek blijkt dat de gemiddelde student er maar één maand over doet voordat hij of zij een baan vindt. Het percentage werklozen dat de studie heeft gevolgd is nagenoeg nul. Je hebt dan ook genoeg werkplekken: ingenieursbureaus, gemeenten, adviesbureaus, woningcorporaties en projectontwikkelaars.

Wat is het carrièreperspectief?

Goed. Je kunt met een diploma Ruimtelijke Ordening en Planologie snel doorstromen naar hogere functies. Zo kun je bijvoorbeeld beginnen als assistent bij een klein adviesbureau en op basis van je werkervaring en inzet uitgroeien tot een expert die voor een groot bedrijf als Schiphol bekijkt welke mogelijkheden er zijn om uit te breiden.

Wat zijn de belangrijkste competenties?

Ruimtelijk inzicht. Dit heb je bijvoorbeeld nodig om een gebied te kunnen indelen.
Zorgvuldig en nauwkeurig kunnen werken. Een foute berekening kan grote gevolgen hebben.
Goed met allerlei mensen kunnen omgaan. Je krijgt te maken met diverse typen mensen: collega’s, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten, overheidsfunctionarissen, computerdeskundigen, enz. Je moet belangen kunnen afwegen, bemiddelen en de informatie die deze mensen inbrengen op waarde kunnen schatten. Bovendien moet je compromissen kunnen sluiten
Communiceren. Je moet ontzettend veel plannen schrijven en je ideeën goed kunnen beargumenteren. Het is geen opleiding voor mensen die niet van schrijven houden.
Presentatie. Je zal in je werk vaak plannen moeten presenteren, dus je moet niet zenuwachtig worden bij het idee dat je overmorgen een plan moet presenteren aan de Burgemeester en wethouders en je maar 10 minuten hebt om ze te overtuigen.
Leidinggeven. Je wordt in principe opgeleid voor een leidinggevende functie. Je zal bijvoorbeeld nogal eens tot projectleider worden aangesteld. Op basis van je kennis en ervaring moet je het overzicht over de taken blijven houden en mensen aansturen.

Hoe lang duurt de opleiding?

De voltijdopleiding duurt vier jaar, tenzij je over een vwo-diploma of een relevante mbo-diploma beschikt. In zo’n geval kun je de studie mogelijk versneld doorlopen. Er worden ook duale opleidingen aangeboden, maar dat is niet bij elke hogeschool het geval.

Wat doe je tijdens de opleiding?

Tijdens de opleiding werk je aan plannen waarin staat welke functie een bepaald gebied mag krijgen, bijvoorbeeld wonen, werken of recreëren. Je maakt plannen voor inrichting en (her)structurering van stads- en dorpsgebieden. Alle aspecten van het woon- en leefgebied komen hierbij aan de orde, ook juridische en financieel-economische. Want je moet er ook over nadenken wat er wettelijk gezien allemaal mogelijk is bij een kantooruitbreiding. En is het bouwen van een nieuw theater eigenlijk wel financieel aantrekkelijker dan het restaureren van het oude theater?

Je oefent met het doorrekenen van de waarde van een gebied als het bijvoorbeeld voor wonen of voor een industriegebied gebruikt wordt. Ook zoek je op in de wet of wat je in je plan wilt zetten wel mag. Voor de inrichting van het land zijn al heel veel regels en daar moeten jouw ideeën wel binnen passen.

Theorielessen, practica en projectonderwijs wisselen elkaar af. Tijdens practica oefen je beroepsvaardigheden, zoals het analyseren van de opbouw van een stad en het gebruik van bepaalde programmatuur, zoals autoCAD. Je werkt meerdere malen in projectgroepen aan het oplossen van echte praktijkproblemen. Daarmee leer je niet alleen veel over ruimtelijke ordening en planologie, maar je oefent ook in het zelfstandig en in teamverband werken.

Regelmatig kom je in contact met de beroepspraktijk. Je bezoekt woonwijken of iemand van de gemeente of uit het bedrijfsleven komt vertellen over een interessant project. In het derde en/of vierde jaar loop je stage (bij sommige duale opleidingen is dat niet het geval omdat je al periodes werkt). Het vierde jaar sluit je af met een eindproject, bijvoorbeeld met een opdracht voor een gemeente of adviesbureau in de buurt.

In de opleidingen Ruimtelijke Ordening en Planologie komen de volgende vakken/onderwerpen aan bod. Achter de vakken staan vragen waar je je onder andere mee bezig houdt:

planologie: wat is planologie nu eigenlijk?
planologisch onderzoek: hoe wordt planologisch onderzoek uitgevoerd?
planexploitatie: hoe kun je met het maken van plannen geld verdienen?
landinrichting: wat is de beste plaats voor snelwegen of extra woonflats?
landschapsbeheer: hoe kunnen we ervoor zorgen dat de nieuw te bouwen fabrieken de bossen erom heen niet schaden?
stedenbouwkunde: kunnen we de stad het beste uitbreiden door flats te bouwen of door extra woonwijken aan te leggen?
milieubeleid: wat is beter voor het milieu? Het uitdelen van boetes aan boeren die teveel mest over hun land verspreiden of het geven van subsidies aan boeren die natuurlijke landbouwmethoden gebruiken?
bestuurlijk-juridische aspecten: mag een vuurwerkbedrijf wel zo dicht bij een woonwijk staan en zo ja, aan welke eisen moet het gebouw dan voldoen?
financieel-economische aspecten van planvorming: met welke kosten moeten planologen zoal rekening mee houden?

Hoe zwaar is het?

In vergelijking met bijvoorbeeld de technische hbo-opleidingen is het geen zware studie, al hangt dit natuurlijk samen met je eigen studietempo en organisatievaardigheden. Maar in vergelijking tot bijvoorbeeld de Pabo is het gat wel groot. De meeste studenten zijn redelijk tevreden over de moeilijkheidsgraad van de studie. Iets meer dan de helft vindt de studie wat gemakkelijker dan ze van tevoren hadden gedacht. Over het algemeen komen de studenten die de studie wat moeilijker vinden van het mbo.

Welke toelatingseisen zijn er?

Je wordt tot de hbo-opleiding Ruimtelijke Ordening en Planologie toegelaten als je in het bezit bent van een havo-, vwo- of mbo-4-diploma. Als je een havo- of vwo-diploma hebt, gelden vooropleidingseisen op basis van je profiel. In het voortgezet onderwijs zijn met ingang van 1 augustus 2007 nieuwe profielen ingevoerd. Heb je zo'n profiel, dan gelden voor jou andere toelatingseisen dan wanneer je in het bezit bent van een een havo- of vwo-diploma met een oud profiel. Hieronder vind je voor beide situaties de wettelijke toelatingseisen:

Havo - nieuwe profielen: Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid of Economie & Maatschappij.
Havo - oude profielen: Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid, Economie & Maatschappij of Cultuur & Maatschappij met wiskunde B 1 en natuurkunde 1.
Vwo - nieuwe profielen: Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid of Economie & Maatschappij.
Vwo - oude profielen: Natuur & Techniek, Natuur & Gezondheid, Economie & Maatschappij of Cultuur & Maatschappij met wiskunde A 1,2 en natuurkunde 1.

Sommige hogescholen hanteren afwijkende of aanvullende toelatingseisen; laat je hierover goed informeren bij de hogeschool van jouw keuze.

Voldoe je niet aan de toelatingsvoorwaarden en ben je 21 jaar of ouder, dan kun je een toelatingsexamen afleggen.

Hoe kom je erachter of de opleiding bij je past?

Hoe meer onderstaande vragen je met ja kan beantwoorden, hoe beter de opleiding bij je past:

Hou je van tekenen en ontwerpen? Maakte je vroeger kijkdozen en bouwpakketten?
Ben je in staat om ver vooruit te plannen?
Kun je een project leiden?
Vind je het leuk om over jouw ideeën te communiceren en zie je er niet tegenop ze te verdedigen tegenover invloedrijke personen zoals burgemeesters en wethouders?
Lijkt adviseren jou wat?
Kun je je gedachten goed onder woorden brengen?
Kun je kritisch nadenken?
Heb je belangstelling tot het vormgeven van de omgeving?
Ben je in staat om plannen te schrijven en uit te werken?

Op de website van de studie Ruimtelijke Ordening en Planologie van de Internationale Hogeschool van Breda vind je meer informatie over de opleiding.

De Saxion Hogeschool IJsselland laat op haar website hbo-studenten en afgestudeerden aan het woord over de opleiding en over hun stage. (Drie links: studenten, afgestudeerden, stage.)

Wat is het profiel van de studenten?

De meeste studenten Ruimtelijke Ordening en Planologie zijn mannen. Het percentage vrouwen schommelt tussen de tien en twintig procent. De studenten hebben een brede interesse. Zo hebben ze belangstelling voor techniek en zijn ze geïnteresseerd in economie, cultuur en politiek. De meeste studenten kunnen goed organiseren.

Welke hbo-opleidingen lijken er op?

Auteur: Niels Arts