Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Communiceren Mondeling communiceren Gespreksvaardigheden Vragen stellen

Vragen stellen

Vragen stellen en luisteren horen bij elkaar. Als je goed luistert weet je wat je moet vragen. Goede vragen zijn essentieel in elk gesprek. Wat wil je weten? En waarom eigenlijk? Wat ga je met de antwoorden doen? Waar moet het gesprek naartoe? Concentratie en rust zijn voorwaarden. Luister hoe anderen het doen met in je achterhoofd de regels voor goede vragen. 

Waarom stel je vragen?

Je stelt een vraag omdat je iets wilt weten. Maar de ene vraag is de andere niet. Voordat je je mond open doet, moet je bedacht hebben wat het doel van je vraag is. Afhankelijk van het doel formuleer je de vraag. Als je een mening wilt horen en wilt weten welke emoties je gesprekspartner heeft, is een vraag die met Wat vind je van ... begint altijd het beste. Als je concrete informatie nodig hebt, kun je de vraag met een ander vraagwoord beginnen (wanneer, hoeveel, waar...). Hoe dan ook, je stelt een vraag omdat je wilt luisteren naar de ander(en). 

Een gesprek beginnen

Met vragen open je een gesprek. Bijna elk gesprek begint met een vraag waarin je je gesprekspartner uitnodigt te gaan vertellen.

Sommige gesprekken beginnen niet met een vraag, maar met een confrontatie. Bijvoorbeeld een feedback- of correctiegesprek: "Ik heb gehoord dat je vanmorgen voor de derde keer deze week een klant afsnauwde."

In de loop van zo’n gesprek komt het dan toch weer aan op goede vragen stellen, want je moet afspraken maken met je gesprekspartner: "Hoe kunnen we ervoor zorgen dat je de telefoon vriendelijker gaat opnemen?" 

Een gesprek sturen

Door vragen te stellen, neem je de leiding in een gesprek. Je geeft daarmee aan dat jij bepaalt over welke onderwerpen gepraat gaat worden. Je kunt een vraag over een nieuw onderwerp stellen om ervoor te zorgen dat je gesprekspartners niet te lang bij hetzelfde blijven hangen. Zo houd je lijn in het gesprek en kun je de agenda aanhouden. Je beïnvloedt zo de loop van het gesprek.

"We hebben geconcludeerd dat Pieter morgen met Jansen gaat bellen om de problemen met die order door te nemen. Hoe staat het met het werk dat we voor Carels aan het doen zijn?" 

Informatie helder krijgen

Als je gesprekspartner vaag blijft en je wilt een duidelijk antwoord, stel je een vraag waarmee je hem dwingt concreet te zijn.

Emoties bespreekbaar maken

Je ziet dat een collega zich anders dan anders gedraagt en je wilt steun bieden, maar je weet niet goed wat er is. "Ik heb de indruk dat je je niet goed voelt. Wat voel je?" Zo’n vraag heeft wat introductie nodig. Je kunt je collega niet met zo’n vraag overvallen. 

Een ander aan het denken zetten

Soms is het antwoord op een vraag voor degene die hem moet beantwoorden belangrijker dan voor jou. Stel dat een collega een probleem heeft en hij komt bij jou voor een oplossing, maar jij denkt dat hij het ook zelf zou kunnen oplossen, als hij de goede richting te pakken heeft. Dan stel je een vraag waarmee je zijn hersens aan het werk zet. "Wat heb je de vorige keer gedaan toen dit gebeurde?" "Welke gegevens heb je al gevonden?" 

Vooral in coachingsgesprekken stel je heel veel vragen waarmee je de gesprekspartner probeert te helpen zijn eigen gedachten, wensen en gevoelens op een rij te zetten. Door vervolgens goed te luisteren en door te vragen, kan de ander zijn doelen bepalen. Alles wat hij zelf verzint, doet hij met meer verantwoordelijkheidsgevoel en motivatie, dan wanneer hij goedbedoelde adviezen krijgt. Ook in simpele werkbesprekingen kun je beter vragen stellen dan opdragen: "Wat denk jij dat de beste volgorde is om het gesprek met die klant te voeren?" 

Waarom is goede vragen stellen moeilijk?

"De oncreatieve geest ziet foute antwoorden, maar het vergt een creatieve geest om verkeerde vragen te ontdekken."
- Anthony Jay

Tot nu toe heb je allemaal voorbeelden gezien van goede vragen; vragen waarmee je op een snelle manier je doel bereikt. Toch hoor je dit soort vragen maar heel weinig. Let erop op tv, op je werk, thuis. Veel vaker hoor je:

  1. "Wat is er niet goed aan ons bedrijf?"
  2. "Ik wil eigenlijk graag de notulen snel hebben. Gaat dat jou eventueel lukken?"
  3. "Je voelt je niet zo lekker hè? Wat is er nu eigenlijk met je? Zal ik even koffie voor je halen?"
  4. "Vind je niet dat je gewoon op een andere baan moet solliciteren?"
  5. "Vind jij de baas ook niet ontzettend slordig?"
  6. "O, dus je hebt het nog niet opgelost. Zal ik het dan maar overnemen?"
  7. "Wil je dat overleg verzetten naar morgen, of zullen we Jan er toch maar bij vragen en het dan volgende week doen?"
  8. "O ja, dat heb ik ook wel eens gehad. Vond jij ook niet dat ... ." 
  9. "Hoe gaat het nou vandaag?"

Probeer zelf eens te bedenken welk doel er achter deze vragen zit en wat de vragensteller verkeerd doet. Hieronder vind je de antwoorden.

Slechte vragen

Slechte vragen stellen overkomt je gemakkelijk. Wat gebeurt er dan? Meestal is je vraag gesloten, of half gesloten, óf je vraag is suggestief.

Gevolgen van slechte vragen voor je gesprekspartner

Het is belangrijk dat je weet welk effect slechte vragen kunnen hebben. Dan ga je meer energie steken in goede vragen. Afhankelijk van de fout die je maakt kan er het volgende met je gesprekspartner gebeuren:

Hoe stel je wel goede vragen?

  1. Bedenk wat het doel is van je vraag.
  2. Begin altijd met een korte neutraal geformuleerde open vraag.
  3. Luister als de ander aan het praten is.
  4. Vraag door op onduidelijkheden.
  5. Vat samen wat er is gezegd.
  6. Laat de ander reflecteren en vraag nog eens door als het nodig is. 

Denk aan het ezelsbruggetje LSD (Luisteren, Samenvatten, Doorvragen). 

De basis van goede vragen

Om goede vragen te stellen heb je ondersteunende competenties nodig.

Hoe toon je bij een sollicitatie aan dat je goed vragen kunt stellen?

In de krant zie je een interessante vacature van marktonderzoeker. 'Gericht vragen kunnen stellen' is een van de kenmerken van de ideale kandidaat. Als marktonderzoeker moet je door de juiste vragen te stellen die informatie zien te verkrijgen die je nodig hebt voor je onderzoek. 

Tijdens je hbo-opleiding Commerciële Economie heb je een bijbaan gehad als enquêteur. In deze functie was je verantwoordelijk voor het telefonisch verzamelen van informatie en meningen over diverse onderwerpen. In eerste instantie richtte je je op consumenten, maar vanwege je prettige en gerichte manier van vragen stellen, mocht je ook doelgroepen als directeuren, eigenaren, leidinggevenden, managers en bestuurders interviewen. Zij hebben vaak weinig tijd en zijn vaak moeilijk te porren voor een enquête.

Dit verwerk je in je brief. Word je naar aanleiding van je brief uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek, dan bereid je een aantal interessante vragen voor. Door het stellen van de juiste, kritische vragen geef jij aan dat je je reeds in het bedrijf en de functie hebt verdiept en dat je enthousiast bent. Bezoek de website van het bedrijf en lees het jaarverslag nog eens goed door. Daarnaast luister je tijdens het sollicitatiegesprek goed naar wat de recruiter zelf over het bedrijf en de functie vertelt, zodat je daar goed op in kunt spelen. Goede vragen kun je vaak alleen stellen door eerst goed te luisteren.

Andere voorbeelden

Fotograaf: Trouwreportages zijn er in vele soorten en maten: van hypermodern tot superromantisch. Door de juiste vragen te stellen, goed naar de antwoorden op mijn vragen te luisteren en - indien nodig - hierop door te vragen, kan ik de wensen van mijn klanten achterhalen en weet ik of ik bijvoorbeeld de Efteling kan voorstellen als locatie voor de trouwreportage.

Intercedent: Door de juiste vragen te stellen en door te vragen kom ik erachter naar wat voor soort baan een werkzoekende op zoek is. Als ik dat eenmaal helder heb, kan ik meestal een goede match maken en dat geeft me altijd veel voldoening.

Voorbeelden van vragen die je tijdens het sollicitatiegesprek kunt krijgen over je vaardigheid om vragen te stellen:

 Aanbevolen websites

Aanbevolen boeken

Auteur: Isabelle Langeveld

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/communiceren/mondeling/vaardigheden/vragen-stellen Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2014 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: