Zelf vragen stellen in het sollicitatiegesprek

Door tijdens het sollicitatiegesprek een aantal goede vragen te stellen, laat je zien dat je je in de organisatie en de functie hebt verdiept en dat je enthousiast bent. Je aanstaande werkgever zal je dan zeker zien als een zelfbewuste en geschikte kandidaat en je maakt meer kans op je nieuwe baan.

Dit artikel is gericht op de sollicitant. We hebben ook een artikel over het sollicitatiegesprek afnemen in de rol van manager / hrm-medewerker / recruiter / interviewer, met daarin het onderwerp 'Vragen stellen aan de sollicitant'.

Gelijkwaardigheid

De grootste fout van veel sollicitanten is een afhankelijke en onderdanige houding aan te nemen tijdens het sollicitatiegesprek. Ze verheffen een sollicitatiegesprek - ten onrechte - tot een soort audiëntie. Ze bereiden zich voor op het beantwoorden van sollicitatievragen en gaan met een reactieve grondhouding het gesprek in.

Volgens psycholoog Robert Cialdini is het goed een goed idee om het gesprek te openen met de vraag: "Mag ik u iets vragen? Waarom heeft u me uitgenodigd voor dit interview? Wat sprak u aan in mijn brief of cv?". Stel deze vraag warm en met een vriendelijke glimlach.

Daarmee nodig je de interviewer uit om positieve eigenschappen van jou te noemen en ontstaat er een constructieve sfeer.

Realiseer je dat zowel je potentiële werkgever als jij als sollicitant gelijkwaardige gesprekspartners zijn. Zowel het bedrijf als jij zijn zoekende: het bedrijf is op zoek naar een werknemer en jij bent op zoek naar een baan. Na het gesprek moeten jullie beiden weten of jullie een goede match zijn.

Je brengt een belangrijk deel van je leven werkend door. Het is dus belangrijk om te weten of de functie, de organisatie en de bedrijfscultuur wel bij je passen. Door de juiste vragen te stellen, kun je daar achterkomen.

Denk dus niet: ik heb een sollicitatiebrief geschreven en ik wil heel graag die functie, maar nu ben ik afhankelijk van de personen tegenover me of ik word aangenomen. Neem een proactieve houding aan en zorg dat je zelf de controle over de situatie hebt. Toon initiatief, stel enkele gespreksonderwerpen aan de orde en stel zelf vragen.

Sollicitatiegesprek: carrièretijger wordt geïnterviewd door twee selecteurs

Doe je huiswerk

Renate (28): "Het is nu een aantal jaren geleden, maar ik herinner het me nog als de dag van gisteren. Ik had een vacature gezien die me wel leuk leek en heb vervolgens een brief geschreven. Ik werd voor een gesprek uitgenodigd, maar door tentamens en andere verplichtingen had ik me totaal niet in de organisatie verdiept en ook mijn sollicitatiegesprek niet voorbereid. Zo naïef als ik was, dacht ik dat het me toch wel zou lukken en vol goede moed zat ik in de tram op weg naar mijn gesprek. Al bij de eerste vraag ging het fout: "Wat weet je al van onze organisatie?" Ik stamelde wat over reclame en merkte dat de stemming er niet beter op werd. Het gesprek liep totaal niet lekker en ik had het liefst hard weg willen rennen. Natuurlijk ben ik er niet aangenomen. Ik had mijn lesje wel geleerd. Ik nam me voor dat dit nooit meer mocht gebeuren. Nadien heb ik elk gesprek grondig voorbereid." 

Op welke markt de organisatie zich richt, hoeveel mensen er bij het bedrijf werken en wat de structuur van de organisatie is, zijn zaken die je vóór het sollicitatiegesprek uitzoekt.

Stel je over zulke praktische zaken vragen tijdens het sollicitatiegesprek, dan ziet je toekomstige werkgever je niet meer aan voor een serieuze kandidaat, want een serieuze kandidaat verdiept zich in de organisatie waar hij solliciteert.

  • Bestudeer ter voorbereiding op je sollicitatiegesprek zo veel mogelijk informatie over de organisatie. Lees bijvoorbeeld het financieel jaarverslag, het sociaal jaarverslag, de bedrijfsbrochure of de website van het bedrijf.
  • Vraag bij vrienden en bekenden of ze iets van het bedrijf weten.
  • Probeer ook zo veel mogelijk informatie in te winnen over de branche en andere ontwikkelingen die van belang zijn.

Hiermee laat je niet alleen zien dat je in het bedrijf geïnteresseerd bent, het levert je tevens gespreksstof op tijdens het sollicitatiegesprek.

Agenda

Meestal is er een agenda voor de bijeenkomst en wordt deze aan het begin van het gesprek vastgesteld. Breng op dat moment je eigen gespreksonderwerpen in. Vaak krijg je aan het einde van het gesprek de mogelijkheid om vragen te stellen. Zegt de interviewer niets over een gelegenheid om vragen te stellen, informeer er dan zelf naar.

Overigens betekent dit natuurlijk niet dat je de vragen die tijdens het gesprek bij je opkomen, hoeft te bewaren tot het laatst. Een sollicitatiegesprek is geen vraag- en antwoordspel, maar bij voorkeur een vlot en prettig verlopend gesprek.

Carrièretijgers om tafel

Zo stel je goede vragen

Inleiden met een samenvatting

Als inleiding op je vraag kun je een korte samenvatting geven van een deel van het gesprek. Daarmee laat je zien dat je goed hebt begrepen wat de werkgever belangrijk vindt en kun je nog eens laten blijken dat je enthousiast bent voor de functie.

Voorbeeld in een interview voor de functie van software engineer:

Ik begrijp dat u vooral op zoek bent naar iemand die verantwoordelijkheid kan nemen voor de kwaliteit van de software. Dat spreekt mij zeer aan en sluit goed aan op mijn huidige baan. Ik wil me graag verder ontwikkelen op het gebied van test-driven development. Welke mogelijkheden biedt u om daarover boeken aan te schaffen of een cursus te volgen?

Begin met een open vraag

Carrièretijgerin in mantelpakjeGoede vragen stellen doe je zo:

  1. Bedenk wat het doel is van je vraag.
  2. Begin altijd met een korte neutraal geformuleerde open vraag, waarop je gesprekspartner zelf een antwoord moet formuleren.
  3. Luister als de ander aan het praten is. Vragen stellen en luisteren horen bij elkaar. Als je goed luistert, weet je wat je moet vragen.
  4. Vraag door op onduidelijkheden.
  5. Vat samen wat er is gezegd.
  6. Laat de ander reflecteren en vraag nog eens door als het nodig is.

Stel geen gesloten vragen waarop de interviewer met "ja" of "nee" kan antwoorden. Vraag dus niet "Heeft u een laag personeelsverloop?", maar "Hoe groot is het personeelsverloop?".

Je mag een duidelijk antwoord verwachten op een vraag die je stelt. Dit wordt immers van jou ook verwacht. Vraag desnoods door als het antwoord je niet helemaal duidelijk is.

Voorbeelden van vragen die je kunt stellen in het sollicitatiegesprek

Stel een lijst voor jezelf op met creatieve vragen die je wilt stellen. Zorg ervoor dat je vragen to-the-point en helder geformuleerd zijn. Het is verstandig om daarbij iets van jouw kennis over de functie of het bedrijf door te laten schemeren. Zorg ervoor dat je met je houding oprechte interesse uitstraalt.

Over de vacature

Voorbeeld: hoe ziet het projectteam eruit?

Probeer met dit soort vragen de vage elementen van de vacature concreet te maken.

Voorbeeld: hoe is deze vacature ontstaan?

De werkgever zal misschien niet de echte reden vertellen. Meestal wordt de vraag beantwoord met een verhaal over een nieuwe functie, groei en vernieuwing. Vraag niet door naar negatieve redenen (werknemer vertrokken, ruzie in de tent), maar ga mee in het positieve verhaal over ontwikkelingen in de organisatie.

Voorbeeld: wat is de belangrijkste eigenschap van iemand die het goed zou doen in deze functie?

Met deze vraag krijg je een beeld van welk element van de functie-eisen de interviewer het belangrijkst vindt (waarbij hij rekening houdt met jouw profiel).

Over de inhoud van het werk

Voorbeelden:

  • U zei zojuist dat u flexibiliteit erg belangrijk vindt. Wat bedoelt u daar precies mee?
  • Wat zou mijn eerste project, opdracht of taak kunnen zijn?
  • Hoe ziet een typische werkdag in deze functie eruit?
  • Welke vaardigheid is het belangrijkst in deze functie?

Als je vraagt naar de competenties of vaardigheden, moet je erop rekenen dat de selecteur na zijn antwoord vraagt naar jouw vaardigheden. Stel deze vraag vooral als je goed gekwalificeerd bent voor de baan.

Je kunt ook een van je sterke punten of goede eigenschappen aan de orde stellen in de vorm van een vraag over de functie: is er ruimte voor creativiteit in deze rol?

Over de ontwikkelingsmogelijkheden

Het is goed om te laten zien dat je leergierig bent en bereid om je verder te ontwikkelen.

Voorbeelden:

  • Welke opleidingen biedt uw organisatie intern aan?
  • Welke mogelijkheden zijn er om in de organisatie door te groeien naar andere functies?
Een goede doorvraag is bijvoorbeeld:
  • Biedt u voor die doorgroeimogelijkheid een bepaalde opleiding aan?

Het management

Voorbeelden:

Over het team waarin je komt te werken

Voorbeelden:
  1. Wat zijn de grootste uitdagingen waar de afdeling voor staat?
  2. Hoe is de sfeer in het team?

Over het verloop van de sollicitatieprocedure

Voorbeelden:

Nooit vragen

Er zijn vragen die je beter niet kunt stellen tijdens je sollicitatiegesprek.

Feitelijke vragen

Voorbeelden:
  • Hoeveel mensen werken in deze organisatie?
  • Hoeveel vestigingen zijn er?

Dit zijn feiten die je ter voorbereiding op je sollicitatiegesprek hebt uitgezocht. Je wordt niet serieus genomen als je dit soort zaken niet weet.

Vragen uit onzekerheid

Carrièretijger kijkt onzeker in de spiegelVoorbeelden:

  • Maak ik een kans?
  • Vond u dat het gesprek goed verliep?
  • Hoe lang is de proeftijd?

Door zulke vragen te stellen, kom je erg onzeker over. Heb vertrouwen in jezelf en laat deze vragen achterwege.

Financiële vragen

Begin in het eerste gesprek niet over je salaris en je arbeidsvoorwaarden. Je wekt hiermee de indruk niet te solliciteren naar een interessante baan, maar naar een goed salaris. Dit soort vragen stel je bij een tweede gesprek, of tijdens het arbeidsvoorwaardengesprek. Begint de werkgever er zelf over, dan kun je uiteraard wel reageren.

Voorbeelden:

  • Welk salaris ga ik verdienen?
  • Wat zijn de secundaire arbeidsvoorwaarden?

Vragen die je van een website hebt geplukt

Zie de vragen op deze website als goede voorbeelden en laat je erdoor inspireren. Maar neem onze voorbeelden niet klakkeloos over. Verzin originele vragen zodat je een creatieve indruk maakt op de selecteurs.

Wedervragen

Een sollicitatievraag beantwoorden met een wedervraag is geen goed idee. Als de interviewer bijvoorbeeld vraagt:
Kun je goed zelfstandig werken?

Dan reageer je dus niet met een wedervraag als: vindt u dat dan belangrijk in deze functie? Het lijkt er dan op alsof je de vraag wil ontwijken.

Taboes

Het is geen goed idee om onverwachte vragen te stellen die niet over de vacature en de organisatie gaan. Onderwerpen die niet aan de orde horen te komen zijn bijvoorbeeld:

  • Persoonlijke vragen aan de interviewer. Concrete voorbeelden:
    • wat zijn uw goede eigenschappen?
    • wat zijn uw zwakke punten?
    • wat is uw grootste prestatie tot nu toe?
    • wat zijn uw slechte eigenschappen?
  • De situatie bij je huidige werkgever en vorige werkgever.
  • Andere kandidaten in de sollicitatieprocedure.
  • Lastige vragen over maatschappelijke kwesties.

Stel alleen relevante vragen over de werkgever en de vacature waarop je solliciteert.

Een uitzondering is de persoonlijke vraag aan de interviewer: wat vind jij het leukste aan werken bij deze organisatie? Dit is een prettige manier om het ijs te breken (mensen vinden het nu eenmaal fijn om over zichzelf te praten) en je krijgt inzicht in de bedrijfscultuur.

Aanbevolen website

Auteur: Marieke van Oosterhout en René Pijlman

Je bent hier: Home Carrière Solliciteren Sollicitatiegesprek Vragen Zelf vragen stellen in het sollicitatiegesprek