Initiatief

Initiatief nemen betekent: uit eigen beweging, zonder aansporing van iemand anders, actie ondernemen of actie in gang zetten, in plaats van af te wachten. Als je initiatiefrijk bent dan signaleer je kansen en problemen, doe je voorstellen en draag je oplossingen aan of onderneem je zelf actie. Je verzamelt uit jezelf relevante informatie en gaat weloverwogen te werk.

Voorbeelden van initiatief nemen

  • In vergaderingen en discussies kom je regelmatig als eerste met een voorstel of oplossing. In projecten neem je vaak het voortouw voor gezamenlijke acties. Als iets spaak loopt of stagneert, dan onderneem je wat om het proces weer op gang te brengen of te versnellen. Dit kun je oefenen als je in je opleiding samen moet werken in een groep medestudenten.

"Snelheid wordt vaak verward met inzicht. Als ik eerder ga lopen dan de rest, lijk ik sneller."
- Johan Cruyff

  • Als je een nieuwe functie ambieert dan stuur je een open sollicitatie naar de werkgever van jouw keuze.
  • In een onderhandeling zet je op gepaste momenten de eerste stap en stel je een compromis voor om de onderhandeling vlot te trekken.
  • Je onderneemt regelmatig iets vanuit jezelf. Als je bijvoorbeeld zonder werk zit, dan zoek je actief naar zinnige tijdsbestedingen die je kansen op een betaalde baan vergroten, zoals cursussen, vrijwilligerswerk of een stage.
  • In een gesprek kun je bewust een gesloten vraag stellen om een eenvoudig ja/nee antwoord uit te lokken, zodat jij het verdere verloop van het gesprek kunt sturen.
  • In de omgang met lastige mensen is het niet altijd effectief om op een natuurlijke manier te reageren op hun gedrag. Als iemand je aanvalt dan ben je geneigd je te gaan verdedigen. De truc is om de leiding te nemen: jij kiest je eigen gedrag en dan zal de lastige persoon op een bepaalde manier reageren. De Roos van Leary is een veelgebruikt hulpmiddel hierbij.
  • Jij bent degene die de eerste stappen zet. Je begint liever ergens aan, dan passief af te wachten. Je zet dingen in gang en stelt verbeteringen voor. Regelmatig volgen anderen je na.
  • Je bent ondernemend, signaleert kansen en handelt ernaar.

Wanneer heb je te weinig initiatief?

Gedragsindicatoren van onvoldoende initiatiefrijk zijn:

  • je bent afwachtend en laat het over aan anderen;
  • je bent berustend en zegt dingen als: 'ik kan er toch niet veel aan doen';
  • je stelt weinig uitdagende doelen voor jezelf;
  • je bent terughoudend tegenover veranderingen, of je verzet je ertegen;
  • je ziet weinig kansen, of denkt dat ze voor anderen zijn;
  • je blijft lang dubben en durft geen besluiten te nemen;

Hoe leer ik meer initiatieven nemen in mijn werk

Een aantal tips om vaker de eerste stap te zetten:

  • Sta jezelf toe zelf een besluit te nemen en in actie te komen. Wacht niet tot anderen met je meegaan.
  • Maak keuzes en handel ernaar. Denk eraan: je hoeft niet de beste beslissing te nemen, maar een die werkt.
  • Wacht niet op inspiratie. Word creatief.
  • Neem verantwoordelijkheid. Steek eens wat vaker je nek uit en neem vrijwillig de leiding over projecten of taken.
  • Hou je aan je beloftes en doe wat je gezegd hebt. Geen woorden, maar daden.
  • Stel verbeteringen voor in je vriendengroep of op de sportclub. Neem er een actieve rol in.
  • Probeer eens een maatschappelijk initiatief te nemen. Start een petitie, zoek medestanders en vraag subsidie aan bij de gemeente voor een verbetering in je buurt.
  • Bestudeer de winnaars van het "Initiatief van het jaar", een juryprijs op het gebied van duurzame branding en communicatie. Waarom is de winnaar volgens de jury een goed initiatief?

Wanneer sla je door?

Wanneer je regelmatig dingen in gang zet die geen algemeen belang van de organisatie dienen, dan ben je voor je omgeving meer een stoorzender en bron van onrust. Een initiatief is niet per definitie een goede zaak: vraag je af of het waarde heeft voor je werkgever. Een goed initiatief kan rekenen op draagvlak en krijg positieve feedback.

Initiatief als competentie

Een competentie is een in gedrag waarneembare combinatie van kennis, vaardigheden en persoonlijke kwaliteiten waarmee je in praktijksituaties je werk goed kunt doen. De competentie initiatief (of: initiatiefrijk, zelfinitiërend vermogen) staat op menige lijst met algemene competenties.

Gerelateerde competenties

  • Proactief: vooruitzien, anticiperen, je voorbereiden en initiatief nemen; verantwoordelijkheid nemen voor je eigen houding en gedrag en voor hoe je reageert op prikkels.
  • Risico's durven nemen: je durft je nek uit te steken in een groep;
  • Ondernemend: iemand die ondernemend is, wacht niet af tot er opdrachten komen van bovenaf, maar zet zelf zaken in gang;
  • Innovatief: mensen met innovatief talent zijn in staat vooruit te denken en kansen te zien;
  • Energiek: energieke types ontwikkelen eerder dan anderen nieuwe ideeën en initiatieven;
  • Zelfvertrouwen: je durft voor je eigen mening uit te komen en aan nieuwe dingen te beginnen.

Voorbeelden van beroepen waarbij je vaak initiatief moet tonen

Hoe toon je initiatief aan bij een sollicitatie

Een goed doel vraagt in een personeelsadvertentie om een initiatiefrijke persvoorlichter.  Je vraagt je af wat ze daarmee bedoelen. Een goed doel moet vaak in het nieuws komen, omdat naambekendheid ontzettend belangrijk is. Jij als persvoorlichter zult veel initiatief moeten nemen om het goede doel goed ‘in the picture’ te krijgen.

In je huidige baan als persvoorlichter werk je voor meerdere afdelingen en wethouders. Je had als taak het 450-jarig bestaan van de stad te promoten. Daarvoor heb je verschillende ideeën uitgewerkt en gepresenteerd aan het college van B&W. Dit zet je in je sollicitatiebrief en verwerk je in je cv. Het grote succes van de organisatie van alle feestelijkheden kun je daarna nog toelichten in het sollicitatiegesprek.

Andere voorbeelden van initiatieven

  • Producer: Tijdens het maken van reclamefilms is het belangrijk dat ik meteen actie onderneem als er iets misgaat. Tijd is tenslotte geld. Ik heb een zesde zintuig voor zaken die nodig zijn op een draaidag. Dikwijls komt er iemand in paniek naar me toe, die denkt dat er een groot probleem is. Vaak heb ik de oplossing dan allang voorhanden. Als ik iets voorzie, pak het meteen op. Dat werkt het best.
  • Officemanager: Initiatief is in mijn vak van levensbelang. Als ik afwacht tot mensen naar me toe komen is het vaak al te laat. Ik laat me door iedereen van de afdeling informeren over wat er speelt en wat er voor mijn team van secretaresses voor werk aankomt. Als ik daarop zou moeten wachten, zou ik nooit iets kunnen plannen.
  • Maatschappelijk werker voor jeugd: Ik probeer in mijn werk zoveel als mogelijk de verantwoordelijkheden bij de ouders te laten. Maar ik houd een vinger aan de pols of een probleemsituatie voldoende verbetert op initiatief van de ouders. Als ik vermoed dat de ouders niet zorgvuldig met hun verantwoordelijkheden omgaan, onderneem ik onmiddellijk actie. Daarna kijk ik wel welke regels er zijn. De veiligheid van de kinderen gaat boven alles.

Initiatief tonen in het sollicitatiegesprek

In plaats van te vertellen hoe initiatiefrijk jij bent, kun je ook initiatief tonen in het sollicitatiegesprek zelf. Dat doe je door:

Hoe initiatiefrijk ben jij?

Voorbeelden van vragen die je tijdens het sollicitatiegesprek kunt krijgen zijn:

  • Welke voorstellen heb jij de laatste tijd gedaan op je werk?

  • Waar hebben die toe geleid?

  • Wat zou je ondernemen als je problemen tegenkomt in je werk?

  • Hoe ben je in je huidige functie terecht gekomen? Hoe kwam je aan je huidige project?

  • Bij welke ontwikkeling op je werk heb jij de eerste aanzet gegeven?
  • Welke vaardigheid heb je vanuit jezelf ontwikkeld?

  • Op welke verandering die je zelf hebt geïnitieerd, ben je het meest trots?

Wat is de betekenis van initiatief?

Initiatief komt uit het Frans en de letterlijke betekenis is 'de eerste stappen'. Het is afgeleid van het Latijnse woord 'initiare', dat 'aanvangen' of 'beginnen' betekent.

Een goed initiatief nemen kan ook betekenis hebben voor jouw werkplezier. Daarmee kun je de ontwikkelingen vaker in de door jou gewenste richting sturen. Je kunt aan je werksituatie sleutelen met het doel om deze beter aan te laten sluiten op je persoonlijke behoeftes, sterke kanten, interesses en capaciteiten. Je beïnvloedt je werk zodanig dat het beter bij je past en je betrokkenheid, motivatie en tevredenheid toenemen.

Zelfinitiërend vermogen is voor de organisatie van belang om werknemers en teams meer zelfsturend te maken. Een team moet niet wachten op instructies van een manager, maar zelf aan de slag gaan om een probleem op te lossen of een innovatie door te voeren.

Aanbevolen website

Auteurs: Ysolde Bentvelsen en René Pijlman

Je bent hier: Home Functioneren Professionele eigenschappen Initiatief