Tact

Tact is het vermogen om irritaties te voorkomen, of conflicten op te lossen op basis van inzicht in sociale interacties. Iemand met tact heeft een goed gevoel voor wat in een bepaalde situatie passend, juist of gewenst wordt gevonden. Hij handelt behoedzaam en voorzichtig in lastige situaties.

Synoniemen: tactvol, diplomatiek.

Tact in de praktijk

  • Bij een onderhandeling of een gesprek met een ondergeschikte kom je niet gelijk ter zake, maar informeer je eerst beleefd hoe het met hem of haar gaat, of hoe de vakantie was. 'Zacht op de relatie, hard op de inhoud' is het devies. Zelfs als je de ander formeel of inhoudelijk de baas bent, streef je naar een goede sfeer en geef je de ander de gelegenheid het gesprek zonder gezichtsverlies uit te gaan.
  • Voordat je iemand corrigeert, denk je eerst drie keer na of het wel zo belangrijk is.
  • In een onderhandeling begin je met luisteren naar de bereidheid aan de andere kant om concessies te doen. Je geeft diplomatiek signalen af over je eigen mogelijkheden om de wederpartij tegemoet te komen.
  • Je beseft dat niet alles hardop gezegd hoeft te worden. Je laat dingen ongezegd die mensen in verlegenheid zouden kunnen brengen.
  • Je gaat in de zakelijke sfeer vertrouwelijk om met informatie over iemands privésituatie.
  • Je toont respect voor collega's en overschrijft hun grenzen niet.
  • Je geeft iemand de ruimte om zijn verontwaardiging of andere negatieve gevoelens te uiten, omdat je weet dat de situatie verergert als je dat niet doet.
  • Je redt iemand uit een gênante situatie.
  • Je voelt aan wanneer iemand ergens niet over wil praten en je respecteert dat.
  • Je bereidt je voor op een gesprek waarin je slecht nieuws moet brengen, of andere dingen die gevoelig liggen.
  • In plaats van "nee, dat is niet waar" zeg je: "Ik herinner mij dat anders. Wil je weten hoe ik me dat herinner?" Daarmee claim je niet het alleenrecht op 'de waarheid' en toon je de bereidheid om je mening alleen te geven als je gesprekspartner erin geïnteresseerd is.
  • Je hebt een goed gevoel voor wat passend is in een bepaalde situatie.

Tactvol feedback geven met een ik-boodschap

Feedback die misschien verkeerd aankomt, kun je tactvol geven in de vorm van een ik-boodschap. Een ik-boodschap werkt beter dan een jij-boodschap, vooral wanneer je iemand aanspreekt op zijn gedrag. Een jij-boodschap zegt: jij doet iets fout. Een ik-boodschap zegt: ik zou het graag anders zien. Een ik-boodschap nodigt je gesprekspartner uit om begrip op te brengen voor jouw kant van de zaak.

Voorbeelden

Als een accountant bij een controle ontdekt dat een administratie niet in orde is, moet hij contact opnemen met de opdrachtgever en tactvol duidelijk maken dat hij op deze manier geen goedkeurende verklaring kan afgeven.

Een inkoper moet zich bij de onderhandelingen met zijn potentiële leveranciers eveneens tactisch opstellen.

Als trainer geef je deelnemers van trainingen tactvol feedback. Je prijst hun kwaliteiten en vooruitgang; en geeft aan hoe ze iets nog beter kunnen doen.

Hoe toon je tact aan bij een sollicitatie?

Je solliciteert op een vacature van verpleegkundige in een verpleeghuis. 'Tact' is een van de eisen. Je probeert je voor te stellen wat ze hiermee bedoelen. In je communicatie en gedrag zul je rekening moeten houden met de gevoelens, wensen en de toestand van de vaak ernstig verzwakte en dementerende ouderen die je verzorgt.

In je huidige functie van verpleegkundige in de thuiszorg heb je veel contact met ouderen. Je maakt wel eens mee dat een cliënt iedere vorm van hulp weigert. Met veel tact weet je vervolgens een vertrouwensrelatie met je cliënt op te bouwen, die ertoe leidt dat jouw hulp wel wordt geaccepteerd.

Dit leg je uit in je sollicitatiebrief en eventueel later in je sollicitatiegesprek aan de hand van een concreet voorbeeld volgens de STAR-methode.

Andere voorbeelden

  • Leraar: Soms zijn ouders het niet eens met de uitslag van de Cito-toets van hun kind, terwijl ik ook van mening ben dat hun zoon of dochter op het vmbo het meest op zijn plaats is. Het vergt veel tact om dat duidelijk te maken. Ik toon begrip voor hun verwachtingen, maar maak tegelijkertijd duidelijk waarom hun zoon op het vmbo beter tot zijn recht komt.
  • IC-verpleegkundige: Ouders van zieke kinderen wegen elk woord dat je zegt op een goudschaaltje en dat kan ik me heel goed voorstellen. Daarom ben ik me ontzettend bewust over wat ik doe en wat ik zeg, zodat ik ze nooit onterecht overstuur of boos maak.
  • Manager: Onaangename verrassingen in een verzuimgesprek kunnen zeer demotiverend werken op de medewerker: hij gaat zich verdedigen, gaat op elk voorbeeld diep in of gaat in de tegenaanval. Daarom bereid ik zo’n gesprek goed voor. Ik uit mijn zorgen over de veelvuldige afwezigheid en probeer zorgvuldig de reden van het vele verzuim te achterhalen.

Voorbeelden van vragen over tact tijdens het sollicitatiegesprek:

  • Geef een voorbeeld van een situatie waarin je tactvol hebt gehandeld. Wat deed je? Wat was het resultaat?
  • Beschrijf een situatie waarin een conflict dreigde. Wat heb je toen gedaan? Met welk resultaat?

Aanbevolen websites

  • Diplomatiek feedback geven in een coaching-gesprek - Zorg voor een gezamenlijk belang. Creëer een sfeer van veiligheid. Beschrijf waargenomen gedrag. Zorg dat de feedback actueel is. Geef ik-boodschappen. Wees specifiek en concreet. Geef advies. Geef alleen feedback als gedrag te veranderen is.
  • Tactisch nee zeggen - Hoe weiger je een verzoek?

Wat is de betekenis van tact?

Definities van tact in andere bronnen:

  • Voorzichtige manier om met andere mensen om te gaan, zonder ze te kwetsen; fijnzinnigheid; fijngevoeligheid (woorden.org)
  • Diplomatie, discretie, gevoel voor kiesheid (mijnwoordenboek.org)
  • Een zuiver en juist oordeel in zaken van smaak en de gebruiken der wereld (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren)
  • Tact is het hebben van een goed inzicht in sociale situaties. Wie tact heeft kan op een passende manier op bepaalde situaties reageren. Reacties worden duidelijk afgewogen zonder zomaar iets te roepen en anderen te kwetsen.  (Ensie)
  • Zodanig inspelen op de gedachten - gevoelens - het standpunt - de situatie van de ander dat onnodige irritaties voorkomen of weggenomen worden. (Encyclo)
  • Tact wordt in het algemeen gedefinieerd als een "gevoel voor hetgeen in een situatie passend is" en een "bekwaamheid om in het maatschappelijk verkeer op de juiste, gepaste of gewenste wijze op te treden". Tact is een deugd die erg van pas komt in de diplomatie. (Wikipedia)

Auteur: René Pijlman

Je bent hier: Home Functioneren Samenwerken Sociale eigenschappen Tact