Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Communiceren Schriftelijk communiceren Tekstmodellen hanteren Betoog

Betoog

Wil je met een tekst iemand informeren of beïnvloeden? Wanneer je een betoog schrijft, doe je het laatste. Je probeert de lezer te overtuigen van je standpunt. Je gebruikt daar een glasheldere argumentatie voor en je geeft de ander daarmee redenen om zijn mening te herzien.
Ook tijdens een hbo-opleiding zul je regelmatig een betoog schrijven, waarin je de uitkomsten van je opdracht onderbouwt.

Wat is een betoog?

Een betoog is een tekst waarin een bepaald standpunt wordt verdedigd met behulp van argumenten. Zo ben je als schrijver van het betoog in discussie met je lezer. Je gaat ervan uit dat de lezer het wellicht niet eens is met je standpunt en dat je hem met je betoog moet overtuigen. Het verschil met een mondelinge discussie is natuurlijk dat je de tegenargumenten van je lezer niet direct terughoort, zoals in een discussie in de kantine of vergaderzaal.

Als je argumenteert, lever je de bewijsvoering die je mening of standpunt onderbouwt. Dat doe je door een logische redenering te gebruiken.

Voorbeelden van een betoog:

Betogen tijdens een hbo-opleiding

Ook tijdens je opleiding zul je veel betogen schrijven, bijvoorbeeld bij het eindverslag van een projectopdracht.
Als je een onderzoek doet naar de levensvatbaarheid van een fictief bedrijf bijvoorbeeld, zul je je standpunt daarover goed moeten kunnen onderbouwen.
Ook een stageverslag, een werkstuk of een scriptie zijn vormen van een betoog.

Hoe bouw je een betoog op?

1. Formuleer je standpunt

Verwoord het standpunt, waarvan je anderen in het betoog wil overtuigen. Doe dit zo concreet mogelijk.

Bij het formuleren van je standpunt kun je je de volgende hulpvragen stellen:

Bijvoorbeeld: Een marketing manager schrijft in een voorstel aan de directie: “Als we de verkoopdoelstellingen voor 2006 willen halen, moet er uiterlijk op 1 januari 2006 op mijn afdeling, marketing, een extra full-time ervaren verkoper starten.”

Dit is een goed geformuleerd standpunt, want:


De lezer van dit standpunt kan er direct de gevolgen van overzien:

Dit zijn allemaal gevolgen die je in je argumentatie moet onderbouwen.


2. Zet je argumenten op een rij

Net als in een discussie zul je ervoor moeten zorgen dat je argumenten geldig en juist zijn. Het gaat er bij een betoog niet om zoveel mogelijk argumenten te vinden. Beter kun je voor enkele sterke argumenten kiezen. Argumenten bevatten analyses, feiten, voorbeelden, bewijzen enz. De kracht van de argumenten is dus belangrijker dan de hoeveelheid.

De marketing manager onderbouwt zijn standpunt met argumenten.
Hij gebruikt een aantal hulpvragen bij het zoeken naar argumenten. Wat zijn de argumenten voor en tegen mijn mening?


Wat zijn de voordelen van mijn mening?

Er zijn veel kansen om het aantal verkochte producten te verhogen. Een nieuwe kracht zorgt ervoor dat we onze doelstellingen halen en zelfs kunnen overtreffen.

Wat zijn de nadelen?

Het werven van een extra kracht is een belasting voor de P&O afdeling die niet was gepland.

Wie zijn mijn lezers en wat zijn hun belangen?

Hoe zal de afdeling Personeelszaken op het verzoek om een nieuwe marketeer reageren? En wat zal de directie ervan vinden? De marketing manager verwacht dat de directie positiever is over het voorstel zal zijn dan de P&O´ers. De directie zal hij overtuigen door argumenten en cijfers te gebruiken over de toename van de verkoop met behulp van een nieuwe kracht. De P&O-afdeling kan hij winnen met zijn cijfers over het ziekteverzuim.

Heb ik gegevens die mijn standpunt rechtvaardigen?

De marketing manager maakt zich over dit punt geen zorgen. Hij heeft verklaringen van de bedrijfsarts over de ziektegevallen, die te maken hebben met de hoge werkdruk. Hij heeft gegevens over het aantal aanvragen voor een presentatie van zijn verkopers, waar ze niet aan toekomen. En hij heeft marktonderzoekgegevens, waaruit blijkt dat de vraag naar het product de afgelopen tijd behoorlijk is toegenomen.

Maak ik aannames om mijn mening te onderbouwen?

Een aanname is iets waar je vanuit gaat, maar waar nog over te twisten valt. De marketing manager neemt aan dat als hij een ervaren kracht inschakelt, deze eigenlijk vanaf het begin productief is.

Kan ik mijn aannames onderbouwen?

Er zijn absoluut mensen te vinden met ervaring in het verkopen van dit product. Hij weet voldoende voorbeelden van mensen met de juiste ervaring, die meteen mee konden draaien.

Zijn er andere conclusies mogelijk met mijn argumenten?

De marketing manager kan zich niet voostellen dat er een andere conclusie getrokken kan worden dan dat er een ervaren kracht in zijn afdeling nodig is. Een interessante vraag bij het schrijven van een betoog is of je ook de tegenargumenten voor jouw standpunt meeneemt. 

Gebruik ik geen ongeldige of onjuiste argumenten?

Let erop dat er gaan drogredenen in je betoog staan. Dit zijn argumenten die ongeldig zijn. Je maakt een cirkelredenering (het is zo omdat het zo is) of je beroept je op autoriteit (het is zo omdat ik het zeg) of je maakt een overhaaste generalisatie (als het in geval X zo is, is het altijd zo). Tijdens het discussiëren moet je ongeldige argumenten ook vermijden, maar dan vallen ze wat minder op. Een betoog kan iedereen rustig lezen en dan kom je met drogredenen zeker niet weg.

3. Rangschik je argumenten in een argumentatiestructuur

Als je met één argument je lezer kunt overtuigen, ben je snel klaar: je zet je standpunt neer, koppelt deze met de goede woorden (want, omdat etc.) aan je argument en trekt vervolgens je conclusie.

Vaak zul je als je een betoog schrijft, meerdere argumenten nodig hebben. Als je een meervoudige argumentatie gaat gebruiken, kun je gebruik maken van een argumentatiestructuur. Je zet dan de argumenten die je gaat gebruiken in een schema. Zo'n schema wordt ook wel een boomstructuur genoemd. In het onderstaande schema wordt een boomstructuur uitgewerkt. Stel: jij en je collega's voelen zich regelmatig overvallen door beslissingen van je manager. Je pleit er tijdens een werkoverleg voor beslissing voortaan als team te nemen. Je manager vraagt aan jou daar een notitie over te schrijven en dat standpunt te onderbouwen. Dan ziet jouw argumentatieschema er ongeveer zo uit:

structuur betoog

Hoe maak je een argumentatiestructuur?

4. Schrijf je betoog

Als je argumentatieschema goed is, ga je je tekst schrijven.

5. Lees je betoog kritisch na en verbeter de fouten

Zorg ervoor dat de tekst helder is en er geen spel-, typ- en grammaticale fouten instaan. Een tekst met veel fouten leidt af van je standpunt. Laat desnoods je betoog even een dagje liggen, en kijk het dan nog eens door. Het best kun je teksten op fouten laten nalezen door iemand anders.

Controleer tot slot of je verhaal helder is, de redenering logisch is, de argumenten goed naar voren komen en de conclusie die je trekt helder en gerechtvaardigd is.

Een tegenbetoog

Vaak zie je in kranten dat het ene betoog het andere oproept. Wil je een tegenbetoog maken, dan kun je het best twee keer een argumentatieschema maken. Eén van het betoog waarvoor je een tegenbetoog wilt schrijven. En een keer voor je eigen betoog. Natuurlijk maak je in je tegenbetoog gebruik van de zwakke plekken in het betoog van de ander. Die heb je gevonden in het argumentatieschema dat je ervan gemaakt hebt.

Aanbevolen websites

Aanbevolen boeken

Auteur: Mariëlle de Groot

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/communiceren/schriftelijk/modellen/betoog-schrijven Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2014 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: