Hoe betaal je het doorstuderen?

De manier waarop je je studie betaalt, hangt af van je leeftijd, je vooropleiding en werkervaring. Je kunt een studie betalen met het geld dat je verdient met een betaalde baan en/of de studiefinanciering die je ontvangt. Studiefinanciering is de verzamelnaam voor de prestatiebeurs en lening die je bij de informatiebeheergroep (IB-groep) kunt aanvragen. 

• Studenten die vanuit het mbo, het havo of het vwo aan een hbo-opleiding beginnen, hebben recht op vier jaar prestatiebeurs en drie jaar lening.
• Als je al eerder een opleiding op hbo-niveau of hoger hebt gedaan, vermindert dat het aantal jaren dat je nog recht hebt op studiefinanciering. Dit geldt niet voor een eerder gevolgde mbo-opleiding: die studenten beginnen in het hbo weer met volledig recht op studiefinanciering.
• Studenten aan zowel voltijdopleidingen als duale opleidingen hebben recht op studiefinanciering.
• Deeltijd-studenten hebben geen recht op studiefinanciering. Dit hoeft geen probleem te zijn, omdat deeltijd-studenten een baan hebben en een werkgever die (meestal) gedeeltelijk hun opleiding betaalt.

Wat kost een studie?

Voor voltijd- en duale hbo-opleidingen is het collegegeld ongeveer € 1500 per jaar. Voor deeltijdopleidingen is dit ongeveer € 1000 per jaar. Boeken kosten je al snel € 500 per jaar. Dit verschilt nogal per opleiding. Op de website van je hogeschool vind je hier meestal informatie over. Lees hier hoe drie studenten vertellen over hun financiën.

Studiefinanciering

Studiefinanciering is de naam voor alle financiële bijdragen van de IB-groep aan je studie. Hieronder vallen prestatiebeurs, lening en toeslagen voor speciale gevallen.

De prestatiebeurs

De prestatiebeurs krijg je tijdens de eerste vier jaar van je voltijd- of duale hbo-opleiding. De belangrijkste feiten op een rijtje:

• Je hebt recht op een prestatiebeurs vanaf je achttiende verjaardag.
• De prestatiebeurs bestaat uit een basisbeurs en eventueel een aanvullende beurs. De hoogte van de basisbeurs voor thuiswonende hbo-studenten is ongeveer € 90 per maand. Voor uitwonende hbo'ers is de basisbeurs ongeveer € 250 per maand. Of je recht hebt op een aanvullende beurs en hoe hoog deze is, kun je berekenen op de site van de IB-Groep.
• De prestatiebeurs is in eerste instantie een lening. Zoals de naam al zegt, moet je "presteren" om het geld te mogen houden. Die prestatie is dat je binnen tien jaar afstudeert. De teller begint te lopen vanaf de eerste maand dat je studiefinanciering ontvangt. Ook als je de studie onderbreekt loopt de teller door.
• Je mag niet te veel bijverdienen. In 2008 is de grens € 12.916 van je verzamelinkomen per jaar. Kijk op de site van de ib-groep voor de regels voor bijverdiensten.
• Je kunt studiefinanciering aanvragen tot je dertigste. Als je na je dertigste je studie onderbreekt en weer opnieuw begint, krijg je geen studiefinanciering meer.

Lenen

Albert van Engelenhoven is in 2002 begonnen met hbo-bedrijfseconomie aan de Hogeschool Zeeland en zit nu in het laatste jaar: "Ik heb een lening afgesloten voor het bekostigen van mijn studie. Ik maak me door goede vooruitzichten op werk geen zorgen over het terugbetalen. Ik kan het lenen van geld aanraden als je de vrije tijd die je daardoor krijgt (een bijbaantje is dan niet nodig), gebruikt om jezelf verder te ontwikkelen. Ik heb bijvoorbeeld tijdens mijn studietijd een onderneming gehad. Dat staat enorm goed op je cv. Het geleende geld is daardoor zo terugverdiend."

• Tijdens de vier jaar van de prestatiebeurs mag je ook meer lenen. Dit is zeker nodig als je geen extra inkomsten uit werk hebt of via je ouders. Je kunt lenen tot een bedrag van € 800 per maand (prestatiebeurs en lening samen).
• Als na vier jaar de prestatiebeurs is afgelopen, kun je nog drie jaar lenen. De lening is maximaal ongeveer € 800 per maand.
• Je hoeft pas twee jaar na je afstuderen te beginnen met aflossen van de lening.
• De voorwaarden zijn gunstig: de rente is ongeveer drie procent per jaar en dit is lager dan commerciële leningverstrekkers. De overheid constateert dat er "leenangst" is bij veel studenten en probeert hen voorzichtig te stimuleren om te lenen door een lage rente te berekenen.

Partnertoeslag en eenoudertoeslag

Partnertoeslag en eenoudertoeslag zijn aanvullingen op je basisbeurs waarop je recht hebt als je een of meer kinderen hebt. Zie de website van de IB-Groep.

Fondsen

Je kunt door bijzondere omstandigheden, zoals ziekte, zwangerschap of bijzondere familieomstandigheden, studievertraging oplopen. Hierdoor kom je misschien in de problemen met je studiefinanciering. Veel hogescholen hebben voor die gevallen een Fonds Financiële Ondersteuning. Soms geldt dit ook voor vertraging die je oploopt door mee te werken aan het bestuur van je opleiding of studentenvereniging. Kijk op de website van de hogeschool of informeer bij een studiedecaan.

Van mbo naar hbo

Als je aan een hbo-opleiding begint, heb je recht op vier jaar prestatiebeurs. Het maakt niet uit of je op het mbo ook al studiefinanciering hebt gehad.

Geld tussen de studies

Je kan overbrugging (studiebeurs tussen twee studies) aanvragen voor maximaal vier maanden tussen je mbo- en hbo-opleiding. Je moet je nieuwe opleiding binnen vier maanden nadat je mbo-studie afgelopen is, opgeven bij de IB-Groep. Doe je dat niet, dan loop je de overbrugging mis.

Van mbo naar een verwante hbo-opleiding

Sommige mbo- en hbo-opleidingen zijn verwant (zie het artikel verkorte opleidingstrajecten). Je kunt de hbo-opleiding dan in minder dan vier jaar afmaken. Het gedeelte van de prestatiebeurs dat je mag houden is dan ook minder dan vier jaar. Dus als de hbo-opleiding voor jou 3.5 jaar duurt, hoef je deze 3.5 jaar van je prestatiebeurs niet terug te betalen. Alle tijd die je er misschien langer over doet, moet je toch terugbetalen.

Duale trajecten

Tijdens een duale studie heb je recht op studiefinanciering. Maar omdat je tijdens gedeelten van een duale studie ook betaald werk doet, kan je studiefinanciering in gevaar komen. Het maximale bedrag dat je mag verdienen in 2006 is € 10.527 netto per jaar. Veel duale studenten gaan hier niet overheen, omdat het loon niet hoog is en ze, over het hele jaar gezien, geen voltijd baan hebben. Wel kun je ervoor kiezen om je beurs tijdens de werkperioden stop te laten zetten. Je houdt dan studiefinanciering over voor bijvoorbeeld een vervolgstudie.

Als je geen recht meer hebt op studiefinanciering of lening (bijvoorbeeld omdat je al een andere opleiding hebt gedaan), kan het lastig zijn om rond te komen. Je werkt bij een duale studie immers niet fulltime en de vergoeding is soms het minimumloon of minimum jeugdloon. Dit verschilt per werkveld. In de zorg bijvoorbeeld wordt minder betaald dan in de technische of commerciële studies.

Een manier om meer te verdienen is door in de schoolvakanties fulltime te werken.

Deeltijdstudies

Een deeltijdstudie  geeft geen recht op studiefinanciering. De enige uitzondering is de opleiding tot Leraar Basisonderwijs, waarbij je in bepaalde gevallen recht hebt op een tegemoetkoming in je studiekosten.

In veel gevallen betaalt de werkgever van de deeltijdstudent de studiekosten. De overheid stimuleert dat mensen naast het werk een opleiding volgen en geeft daarom je werkgever een belastingkorting als hij een deel van je studie betaalt. Informeer hiernaar bij de P&O-adviseur op je werk. Als je toch de opleidingskosten zelf moet betalen, dan is dit belastingtechnisch gunstig. Lesgeld en studieboeken kun je aftrekken van de belasting (dit betekent dat je minder belasting betaalt over je loon en dus netto meer overhoudt).

Auteur: Erik Weijers