Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Professionele vaardigheden Omgaan met macht

Omgaan met macht

In een organisatie speelt macht altijd een rol. De directie heeft macht; een manager heeft macht. Maar een gewone werknemer, heeft die eigenlijk macht? Als hij die niet heeft, kan hij die dan toch verkrijgen?

Wat is macht?

Wie macht heeft, is in staat om het gedrag van anderen te sturen. De baas kan bijvoorbeeld bepalen dat jij om 9.00 uur op de afdeling aanwezig moet zijn. En in de meeste gevallen zul je die opdracht serieus nemen en ervoor zorgen dat je er om 9.00 uur bent. Als een willekeurige collega zou zeggen dat je er om 9.00 moet zijn, dan zou je denken 'dat bepaal ik zelf wel'. Je baas heeft macht, je collega niet.

Macht is situatiegebonden. De macht van de baas reikt niet tot de hemel. Rijden de treinen niet, en kun je er niet om negen uur zijn, dan is dat 'overmacht', oftewel een geval van 'nood breekt wet'. Of misschien is er wel een e-mail van de hoogste directie gekomen met daarin de mededeling: "Iedereen wordt morgen om 9.00 uur verwacht in het hoofdkantoor om op de hoogte te worden gesteld van de gevolgen van de aanstaande reorganisatie." Je baas zal dan geen voet bij stuk houden over het feit dat jij om 9.00 uur op de afdeling aanwezig moet zijn. De directie heeft het nu eenmaal voor het zeggen. Waarom? Omdat de directie hoger in de hiërarchie staat en op grond daarvan meer macht heeft.

Er zijn echter nog veel andere vormen van macht die in organisaties een rol spelen.

Soorten macht

Hiërarchische macht

Het voorgaande voorbeeld is een voorbeeld van hiërarchische macht. Veel macht in organisaties is daarop gebaseerd. De organisatiestructuur geeft aan wie boven wie staat. Bij deze hiërarchische macht horen verantwoordelijkheden en bevoegdheden, die doorgaans ook zijn vastgelegd, bijvoorbeeld in functieprofielen.
De hiërarchische macht bepaalt o.a.:

Macht van kennis en informatie

"Kennis is macht", is een vaak gehoorde uitspraak. Wie kennis of deskundigheid bezit, heeft de mogelijkheid om anderen op inhoudelijke gronden te overtuigen wat juist is. Hoe specialistischer de kennis, hoe meer macht iemand vaak bezit. Er zijn immers maar weinig anderen die evenveel weten als die persoon. Die anderen moeten dus een beroep op hem of haar doen om een goede beslissing te kunnen nemen. Daarmee heeft deze persoon (of groep, of afdeling) dus macht. Veel professionals bezitten dit soort macht.
Macht door kennis wordt niet altijd gewaardeerd en is niet altijd fijn om mee te maken te hebben, vooral als dat in een laat stadium van een ontwikkeling gebeurt. Belangen kunnen door de macht van kennis te lijden hebben, of hiërarchische macht kan erdoor overruled worden. Een voorbeeld: een miljardenproject als de invoering van de ov-chipkaart kan worden afgeblazen doordat de kennis van een handjevol IT-specialisten een ernstig beveiligingslek aan het licht brengt…

Toegang tot informatie is ook een bron van macht. Niet alle informatie is even makkelijk toegankelijk. Je moet wegen kennen om bepaalde informatie tot je beschikking te krijgen, of de juiste mensen kennen. Op grond van je functie of als je in bepaalde (al dan niet schimmige) circuits verkeert, heb je soms toegang tot vertrouwelijke informatie. Als je beschikt over deze informatie, heb je meer macht ten opzichte van de mensen die die informatie niet hebben.

Wie een toekomstvisie heeft, heeft ook macht. Daarmee geeft iemand aan dat hij of zij weet welke koers gevaren moet worden. Anderen zullen die koers aanhouden. Dat is de reden dat van hogere managers verwacht wordt dat zij een visie hebben. Dat voegt een inhoudelijke factor toe aan hun hiërarchische macht.

Macht door je rol in de groep

Je rol, status en gedrag in een groep kunnen mede bepalen hoeveel macht je hebt.

Macht door normen, waarden en wetten

Macht door kracht

Het geldt niet alleen in de natuur, maar ook in organisaties: de sterkste wint. Kracht inzetten is daarvoor de aangewezen weg. Natuurlijk gaat het binnen organisaties doorgaans niet om fysieke kracht. Maar wel bijvoorbeeld om:

Waaruit blijkt macht?

Vaak is zichtbaar of iemand macht heeft. Dat zie je en merk je bijvoorbeeld aan:

Hoe verkrijg je macht?

Financiële tijger"Omdat ík het zeg!"
Wie op die basis zijn macht doet gelden, heeft het moeilijk. Als je je uitsluitend kunt beroepen op hiërarchische macht, dan is dat een wankele basis. Mensen die op die manier hun macht laten blijken, betichten we als snel van baasjesgedrag. Hiërarchische macht is veel geloofwaardiger als ze gepaard gaat met relatiemacht, of macht van kennis en informatie.
Inhoudelijke macht werkt dus beter dan uiterlijke macht. Op grond van inhoudelijke macht krijg je op den duur gezag. Gezag krijg je nooit door puur baasjesgedrag.
Ben je een beginnend manager of leidinggevende, dan is het dus van belang dat je zorgt voor de nodige inhoudelijke kennis, en bijvoorbeeld ook voor relevante contacten. Blijf daarom investeren in kennis en je netwerk.

Er zijn bovendien vaardigheden die helpen op een natuurlijke manier macht te krijgen, bijvoorbeeld:

Wie goed is in al dit soort dingen, én veel verstand van zaken heeft, én de nodige charme en flair, en ook nog een generalist is, die heeft uiteindelijk niet alleen macht, maar ook charisma. Iemand met charisma hoeft zich niet te beroepen op een specifiek soort macht, maar de aard van zijn persoon is al voldoende om mensen mee te krijgen. Charismatische mensen hebben daarom doorgaans niet zozeer macht, als wel heel veel invloed.

Aanbevolen websites


Auteur: Ysolde Bentvelsen

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/professionele-vaardigheden/macht Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2014 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: