Wat levert doorstuderen je op als mbo-doorstromer?

Met een mbo-diploma niveau drie of vier op zak, beschik je over een startpositie op de arbeidsmarkt. Vooral wanneer je een technische opleiding hebt gevolgd, zijn je toekomstperspectieven gunstig, zo blijkt uit het onderzoek De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2012 van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA). Reken je echter niet te snel rijk, want voor steeds meer functies heb je tegenwoordig een hbo-diploma nodig. Doorstuderen kan om verschillende redenen de moeite waard zijn. 

Werkgevers stellen hogere eisen

Om een beroep goed te kunnen uitoefenen moet je tegenwoordig over meer kennis en vaardigheden beschikken dan pakweg tien jaar geleden. Neem bijvoorbeeld het beroep verpleegkundige. Voorheen was het belangrijk dat je begreep hoe het menselijke lichaam werkte; moest je hoofdzakelijk over medische kennis beschikken. Nu moet je ook allerlei procedures en regelgeving kennen en rapportages schrijven met behulp van speciale computersoftware. Werkgevers stellen dan ook steeds hogere eisen aan hun personeel. Om op de huidige arbeidsmarkt goed te kunnen functioneren, moet je niet alleen over vakinhoudelijke kennis beschikken, maar ook zelfstandig, klantgericht en probleemoplossend kunnen werken. Competenties die je je goed eigen kunt maken in het hoger beroepsonderwijs.

Dat hbo'ers meer in trek zijn, komt duidelijk naar voren in het midden- en kleinbedrijf (mkb) - een sector waarin van oudsher veel mbo'ers werkzaam zijn. In 2004 werden 622 bedrijven in het mkb ondervraagd over de samenstelling van hun personeelsbestand. Op dat moment had 76 procent van die bedrijven hbo'ers in dienst. De verwachting was dat dit aantal zou stijgen. Toenames variërend van 6 procent tot 82 procent werden genoemd. Met name binnen de metaalsector werd een groei verwacht van het aantal bedrijven met hbo'ers in dienst. Dit blijkt uit cijfers van de koninklijke vereniging MKB-Nederland. De werkgelegenheidsgroei – oftewel het aantal toekomstige banen – van mbo'ers is dan ook minder dan die van hbo'ers. Volgens het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) komt dit onder andere doordat hoger opgeleiden steeds vaker worden gevraagd voor functies die voorheen alleen voor mbo'ers waren bestemd. Het ROA spreekt van een 'negatieve substitutievraag' naar mbo'ers. Ook komen mbo'ers relatief vaak in een beroep onder hun niveau terecht.

Met een hbo-diploma heb je meer carrièremogelijkheden

Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OC&W) is allerlei initiatieven begonnen om de doorstroming naar het hoger beroepsonderwijs makkelijker te maken. Studenten moeten sneller en eenvoudiger de beroepskolom  kunnen afleggen: de route van vmbo via mbo naar hbo. Zo bestaan er tegenwoordig speciale verkorte opleidingstrajecten waarmee mbo'ers binnen twee of drie jaar hun hbo-diploma kunnen halen. Dit alles om ervoor te zorgen dat Nederland over steeds meer hbo'ers beschikt. De Nederlandse economie is namelijk steeds meer een kenniseconomie: een economie waar met name geld wordt verdiend door het verlenen van diensten en minder door middel van lichamelijke arbeid. Voor een goed werkende kenniseconomie zijn mensen met een hogere, praktijkgerichte opleiding van groot belang. En omdat kennis snel veroudert, moedigt het Ministerie van OC&W werknemers aan om vooral te blijven leren. Het overheidsbeleid 'leven lang leren' is erop gericht om mensen vaker terug de collegebanken in te krijgen.

Filiaalbeheerder, districtmanager of hoofd magazijn: dat waren onder andere de functies waarin Peter Mengerink aan de slag kon, na het behalen van zijn mbo-diploma Handel (niveau 4) aan het ROC in Hengelo. Maar Mengerink wilde liever een eigen zaak beginnen – daar droomde hij al van jongs af aan van – en meldde zich aan voor de hbo-opleiding Small Business & Retail Management. "Door het volgen van een hbo-opleiding ben ik straks beter in staat om een eigen bedrijf te beginnen; ik verbreed mijn netwerk erdoor en ik vergaar meer kennis over het ondernemersvak. Het zorgt ervoor dat ik overal net wat meer vanaf weet, waardoor ik binnen een onderneming breder inzetbaar ben. Met een hbo-diploma kun je gewoon meer kanten op", aldus Mengerink. Voor alle sectoren geldt dat met een hbo-diploma meer beroepen binnen handbereik liggen. Het biedt je de mogelijkheid om door te groeien naar leidinggevende, coördinerende of beleidsmatige functies.

Als hoger opgeleide verdien je meer

Het doorlopen van een hbo-studie vergt weliswaar extra inzet, maar daar staat ook iets tegenover, namelijk een hoger salaris. Zo ligt het uurloon van een mannelijke werknemer met een hbo-achtergrond tussen de twintig en vijfentwintig euro. Dit in tegenstelling tot een mbo'er van het mannelijke geslacht, die tussen de vijftien en twintig euro per uur verdient. Zo blijkt uit het Loonstructuuronderzoek 2002 van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ontevredenheid over je loonstrookje kan dus ook een reden zijn om de collegebanken weer op te zoeken.

Wil je weten of jij over de juiste motivatie beschikt om aan een hbo-opleiding te beginnen, lees dan het artikel over Goede studiemotieven.

Geraadpleegde bronnen

• · Schoolverlaters tussen onderwijs en arbeidsmarkt 2004,
  · De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2008,
  · De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2010,
  · De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2012
  Publicaties van het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA).
• De vraag naar hbo’ers bij mkb-bedrijven, 2004, de Koninklijke Vereniging MKB-Nederland.
• Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan 2004, Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
• Loonstructuuronderzoek 2002, Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Auteur: Janine Bruinooge