Een doel is een gewenste situatie, iets dat je wilt bereiken. Als leidinggevende kun je het gedrag van een individu, groep of organisatie besturen door doelen te stellen.

Definitie: een organisatiedoel is een direct of indirect uit de missie afgeleide gewenste en duidelijk omschreven situatie, die op een vooraf aangegeven tijdstip bereikt moet zijn.  [Twynstra Gudde]

Een goede doelstelling is belangrijk en zinvol. Er gaat een ambitie achter schuil. Goede gemeenschappelijke doelstellingen:

"Obstacles are those frightful things you see when you take your eyes off your goal."

- Henry Ford (1863-1947)

• Inspireren en motiveren
• Sturen het gedrag (als je geen doel heb, dan maakt het niet zoveel uit wat je doet)
• Helpen bij het nemen van beslissingen
• Helpen om het eens te worden in een groep

Drie soorten doelen

Er zijn drie soorten doelen, van algemeen naar concreet:

• ER-doelen zijn na te streven, maar onbereikbare doelen als beter, goedkoper, klantgerichter, ...
• MAGIE-doelen zijn Meetbaar, Acceptabel, Gecommuniceerd, Inspirerend en Engagerend.
• SMART-doelen zijn Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden.

Een ER-doel is een algemeen uitgangspunt. Een MAGIE-doel zet mensen in beweging. Een SMART-doel geeft aan wanneer welke resultaten bereikt moeten zijn.

Waaraan moeten doelstellingen voldoen?

"Blessed are those who expect nothing, for they shall not be disappointed."

Voor goede organisatiedoelen geldt:

• Ze vloeien voort uit de missie van de organisatie.
• Er is een balans tussen haalbare doelen en uitdagend geformuleerde doelen.
• Ze zijn meetbaar en de voortgang wordt bewaakt.
• Bij complexe lange-termijndoelen zijn tussendoelen aangegeven.
• Ze zijn onderling consistent.
• Managers en medewerkers kennen en begrijpen de doelen.
• Ze zijn richtinggevend voor het handelen in de organisatie.
• Er zijn afspraken over het bijstellen van de doelen als ze niet of te makkelijk bereikt worden.

Leiderschap vs. management

Het onderscheid tussen leiderschap en management in een organisatie heeft te maken met de doelstellingen:

"Wees voorzichtig als je niet weet waar je heen gaat, want misschien kom je er niet."

- Yogi Beer

• Een leider kiest de juiste doelen (zet de ladder op de juiste plaats). Het hebben van een visie is daarvoor onontbeerlijk.
• Een manager zorgt ervoor dat de doelen gerealiseerd worden (beklimt de ladder).

Wie stellen doelen?

Doelen stellen voor de organisatie, een team of individuele medewerkers is een belangrijk onderdeel van de volgende functies:

• Beleidsmedewerker
• Manager
• Project manager

Persoonlijke doelen stellen

Je kunt ook doelen stellen voor jezelf. Carrièredoelen bijvoorbeeld.

Hoe toon je bij een sollicitatie aan dat je doelen kunt stellen?

Een voorbeeld: je solliciteert op de functie van Projectleider Informatievoorziening. Een van de functie-eisen is dat je ‘realistische en haalbare doelen kunt stellen’. Je moet gefaseerd kunnen werken en niet te krap of te ruim plannen.

Je hebt geen ervaring als projectleider, maar je weet wel dat je doelen kunt stellen. Je bent al jarenlang trainer van een dameshockeyteam dat op subtopniveau speelt. Naast lange-termijndoelen (over een jaar hebben we niveau x), stel je ook middellange-termijndoelen (dit jaar niveau y) en korte-termijndoelen (aankomende wedstrijd). Deze doelen formuleer je natuurlijk SMART.

Dit verwerk je in je sollicitatiebrief. Word je uitgenodigd voor een sollicitatiegesprek, zorg er dan voor dat je een aantal voorbeelden volgens de STAR-methode paraat hebt. Het spreekt voor zich dat de interviewer tijdens het gesprek hier zeker op zal doorvragen.

Andere voorbeelden

• Junior-accountmanager: Vorig jaar had ik als doel minimaal tien procent meer webontwerpen te verkopen. Om dit te bereiken, heb ik een salescoachingstraject van drie maanden gevolgd.  Ik heb uiteindelijk 15 procent meer webontwerpen verkocht.

• Sociaal pedagogisch hulpverlener: Toen ik met deze groep begon, wilde ik veel te veel en veel te snel. Ik heb geleerd doelen concreter en reëler te maken, zodat ze meer aansluiten bij de geringe draagkracht van onze patiënten. Het fascineert me om mensen in heel veel kleine stapjes toch een heel stuk verder te zien komen.

Voorbeelden van vragen over doelen stellen tijdens het sollicitatiegesprek:

• Beschrijf een situatie waarin je jezelf een moeilijk te behalen doel hebt gesteld. Wat was het doel en welke moeilijkheden had je om het te bereiken?
• Is het wel eens voorgekomen dat je je doel niet dreigde te halen omdat je te lang twijfelde over een beslissing? Waarom gebeurde dat?

Bronnen

• Doelen stellen: richten van de organisatie - Twynstra Gudde, januari 2005
• Motivatie en inzet richten door duidelijke doelen - Syntens, januari 2005.

Auteur: René Pijlman