Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Samenwerken Werken in een team De 9 Teamrollen van Belbin Je Teamrollen optimaal inzetten

Je Teamrollen optimaal inzetten

Ken jij je Belbin Teamrollen? Dan kun je daar nu ten volle van gaan profiteren. Gebruik je inzicht om ervoor te zorgen dat iedereen doet waar hij goed in is. Aanvaard dat je teamleden 'anders zijn' omdat ze iets kunnen wat jij niet kan. Dan gaat het samenwerken veel fijner. Hoe meer verschillende rollen in een team, hoe beter het resultaat. Je kunt eerst de achtergrond verkennen van de Belbin Teamrollen voor je verder leest over de toepassing van de rollen in je team.

Bijdragen vanuit je rollen

Ken je je Teamrollen al? Zo nee, maak de Korte Belbin Teamroltest dan voordat je verder leest.

Nu weet je wat jouw voorkeursrollen zijn. In de testuitslag kun je teruglezen waar je talenten liggen in een team. Je kunt je daar nog verder in verdiepen door de uitgebreide profielen van je eigen teamrollen te lezen en een aantal van de links te volgen over je bijdrage aan een team. Maar wat ga je daar nu mee doen? Je kunt:

Doen wat bij je rollen aansluit

Teams werken meestal samen in projecten of ze moeten regelmatig met elkaar bepaalde vaste klussen klaren. Dan moet er een overleg voorgezeten worden, afspraken moeten worden vastgelegd, een begroting opgesteld, een planning gemaakt, het resultaat moet gepresenteerd worden, enzovoort. Deze taken horen bij ‘functionele rollen’: projectleider, voorzitter, notulist, secretaris die informatie beheert of penningmeester die de kosten bewaakt.

Voor die functionele rollen heb je dan weer eigenschappen nodig die je daarvoor geschikt maken. In de profielen van je Teamrollen zie je over welke eigenschappen je beschikt. De Brononderzoeker is bijvoorbeeld creatief, energiek, flexibel en ondernemend. Hij houdt van vragen stellen. Hij is daarentegen niet zo accuraat, resultaatgericht en verantwoordelijk. Laat je de Brononderzoeker plannen, of notuleren of het archief bijhouden?

Lot Wijlhuijzen, trainer, coach en deejay: 'Mijn voorkeursrollen zijn Groepswerker, Vormer en Brononderzoeker. Vroeger was ik reisleider. Ik denk dat ik bewust werk blijf doen waarbij ik mijn rollen goed kan gebruiken. Ik kan een groep op sleeptouw nemen, maar ik doe dat wel bewust. Nu probeer ik juist vaak mijn mond te houden en niet meteen te bepalen welke kant het op gaat. Zo houd je een groep zelfstandig.

Denk niet dat je alles moet kunnen

In de profielen van je Teamrollen vind je de ‘vacatures’ in het team die het beste jou passen. Solliciteer op de functies die jou goed passen en bedank voor functies waarvoor je weinig aanleg hebt. Je kunt ook combinaties op je nemen: notulist, secretaris en planner kunnen prima door één persoon vervuld worden. De projectleider zal meestal ook de voorzitter zijn bij vergaderingen, maar hij kan dat ook delegeren aan een ‘echte’ Voorzitter.

Het kan natuurlijk geen kwaad om een functie uit te proberen die niet zo goed bij je rollen past. Des te beter kun je ervaren hoe fijn het is om werk te doen dat wel bij je aanleg aansluit. Laat je niet van de wijs brengen door docenten of projectleiders die vinden dat je alles even goed moet kunnen.

Dus doen:

Doen waar je goed in bent, geldt ook voor solliciteren

Niet alleen in teamwork profiteer je van je rollen. Dat probeer je ook in je 'gewone werk' te doen. Oriënteer je je op een nieuwe baan in een nieuwe werkomgeving, vergelijk dan de vacatures met je teamrolprofielen. Ga je in die nieuwe baan wel tot je recht komen en krijg je een werkomgeving waarin je je fijn voelt? De auteur van dit artikel had al een klus aangenomen tot ze ontdekte dat het werk helemaal niet bij haar teamrollen aansloot; meteen uit het project gestapt.

Rollen inzetten per fase en situatie

Een project doorloopt altijd een aantal fasen. In de projectmanagementliteratuur vind je wel vijf of zes opeenvolgende fasen. Die brengen we voor het gemak even terug naar drie fasen. In elke fase zijn er andere eigenschappen en bijdragen nodig.


Startfase

Vormer (drive, doelen stellen), Plant (creativiteit), Brononderzoeker (contacten en informatiebronnen verzamelen), Bedrijfsman (idee vertalen in plan)

Uitvoeringsfase   

Voorzitter (structuur in het werk houden), Bedrijfsman (routinewerk en vasthouden aan gestelde doelen en planning), Brononderzoeker (flexibel blijven), Groepswerker (teamspirit), Monitor (verschillende opties analyseren, risico’s benoemen), Vormer (tegenslagen verwerken, belangen van het team verdedigen, teamleden prikkelen om te presteren)

Afronding

Groepswerker (ook aan het eind iedereen erbij houden), Bedrijfsman (checken of alle plannen uitgevoerd zijn), Zorgdrager (zorgvuldig afmaken op detail), Brononderzoeker (presenteert resultaten), Monitor (bespreekt wat we hiervan geleerd hebben)


Rollen kunnen helpen of juist verstoren

Welke conclusies trek je hieruit? Je beschikt over meerdere teamrollen. Stel dat je Vormer, Brononderzoeker, Plant bent (zoals de auteur van dit stuk). Dan zet je in de startfase je Vormer ‘vol open’ om het team te motiveren. Je Brononderzoeker stuitert over tafel met ideeën en contacten. Je Plant trekt zich juist even terug om te broeden op een origineel ontwerp.

Je kunt je voorstellen dat de Vormer in de uitvoering en de afronding de samenwerking kan verstoren met zijn neiging om steeds de controle te pakken als het helemaal niet meer nodig is. De Vormer moet aanvoelen of het team ook uit zichzelf wel loopt. Zit iedereen bij de pakken neer, dan is hij juist weer hard nodig. En je Plant moet in de uitvoering even aan de kant, anders kan het team steeds opnieuw beginnen met nog spectaculairdere ideeën.

Bij de afronding kunnen je Plant en Brononderzoeker elkaar wel weer helpen om met een originele presentatie te komen. Laat je dan wel in het spoor houden door de Voorzitter, de Bedrijfsman en de Zorgdrager die ervoor zorgen dat de presentatie op tijd klaar is en geen fouten bevat.

Situaties inschatten

Bewust zijn van je rollen kan je helpen om je enerzijds te profileren op je rol en anderzijds je rol wat te dimmen. Daarbij houd je rekening met wat het team op dat moment nodig heeft, maar ook met je eigen belang. Je kunt een rol wat zachter zetten als dat goed is voor de samenwerking met een collega: even wat minder Vormen als je samen met een Groepswerker een klus doet. Je kunt ook je rol juist naar voren schuiven als het team er enorm veel baat bij heeft.

Rekening houden met je teamrollen

Petra Rooijakkers, senior redacteur en Groepswerker/Zorgdrager: ‘Ik vind mijn voorkeursrollen lastig om van te profiteren. Als Zorgdrager bestaat het gevaar dat je door anderen wordt gezien als een pietlut, als Groepswerker ligt de bijdrage vaak in het niet-tastbare. Ik zou denk ik willen leren om de waarde van mijn bijdrage voor het voetlicht te brengen.

Nu ik mij bewust ben van mijn teamrollen, ben ik geneigd om bepaalde dingen NIET te doen of te zeggen, om zo mijn teamrollen wat af te zwakken, zodat ik niet zal worden gezien als iemand die toch geen nee zal zeggen. En ik neem me voor mijn eigen doelen wat meer voor ogen te houden, omdat het niet altijd mijn eigen welbevinden bevordert als ik me teveel bezighoudt met het welbevinden van anderen.

Als redacteur is het fijn dat ik sterk gericht ben op kwaliteit en details. Het hoort bij mijn vak om pietluttig te zijn.’

Dus doen:

Niet alleen de Brononderzoeker is goed in onderzoek

Een functionele rol als 'onderzoeker' kan door verschillende teamrollen ingevuld worden. Zeker in de eerste weken van een project moet er veel onderzoek gedaan worden. Dat krijgt één persoon niet voor elkaar. Het zou ook zonde zijn om die taak door een persoon te laten doen. Onderzoeken kent immers zoveel kanten dat het team goede resultaten gaat mislopen als hierbij niet meerdere teamrollen samenwerken die elkaar aanvullen.

Brononderzoeker, Monitor, Plant en Specialist brengen de onderzoeksvaardigheid van nature in omdat ze veel willen weten. De Plant komt met originele hypotheses: ‘Als we nu eens kijken of het zo ook gaat…’ De Brononderzoeker praat graag met mensen; laat hem maar interviewen. Hij is een goede bronnenverzamelaar. De Monitor is weer sterk in het analyseren van de verkregen informatie. Hij ziet verbanden en oordeelt kritisch over de conclusies. De Specialist kijkt of het inhoudelijk klopt.

Je kunt je voorstellen dat het handig is als een Bedrijfsman, een Voorzitter en een Vormer zich ook een beetje met het onderzoek bemoeien: zit er wel structuur, voortgang en doelgerichtheid in? Ook een onderzoek kent verschillende fases. In elk fase zijn andere teamrollen op hun best.

Dus wat doe je als je zelfstandig een stage- of afstudeerproject moet doen? Ga samen met andere studenten in een intervisiegroep zitten en laat je coachen door mensen met teamrollen die jij zelf mist.

Je ergernis loslaten over andere Teamrollen

Waarschijnlijk heb je ervaren dat je met sommige mensen moeilijk kunt samenwerken. Het loopt niet. De ander begrijpt je niet: ‘Kom je soms van een andere planeet?!’ Je gaat je ergeren. In de beschrijving van de rollen zie je met welke andere Teamrollen jij spanning kunt ervaren. Bedenken dat de inbreng van die ander ook belangrijk is voor het team en dat iedere rol zijn eigen drives heeft, kan helpen om toch sympathie voor dat teamlid te hebben. Je kunt natuurlijk wel bespreken of het gedrag dat bij zijn voorkeursrollen hoort in die fase of situatie wel zo nuttig is.

Een Teamscan maken

Zoals je ziet, heeft onderstaand team een mooie verdeling. De ‘doen’ rollen zijn wel erg aanwezig. Dat kan heel goed met de branche samenhangen. Dit team werkt bij een logistiek bedrijf. Daar kom je nu eenmaal veel Bedrijfsmannen tegen. Kies je voor logistiek, dan houd je immers van organiseren. Maar als de teamleden alleen hun Bedrijfsmannen vol open draaien komt het project misschien keurig op tijd af maar met standaardoplossingen waar niemand van ondersteboven is.





Rollen

Teamleden

Rol 1Rol 2Rol 3
JoostBrononderzoekerPlantVormer
WillemBedrijfsmanGroepswerker Zorgdrager 
CatelijnBedrijfsmanVoorzitterVormer
AzizMonitorBedrijfsmanSpecialist

Om ervoor te zorgen dat er ook creatieve oplossingen en originaliteit in het team komen, moeten de andere teamleden Joost vragen om zijn ‘Plant aan te zetten’. En om aan de slag te gaan en echt iets goeds neer te zetten moet OF Joost OF Catelijn haar Vormer wakker houden. Niet alle twee, want dan krijg je strijd.

Teamsamenstelling veranderen

Heb je niet alle rollen in huis of te veel van hetzelfde, onderzoek dan of je team anders samengesteld kan worden. Misschien is het mogelijk om iemand te ruilen met een ander team. In het beroepsonderwijs worden meestal aan het begin van elk blok nieuwe teams samengesteld. Vraag of je een team kunt vormen met studenten die qua rollen elkaar goed aanvullen. Of, als er een nieuwe medewerker geworven wordt, laat dan in het functieprofiel de gewenste teamrollen meewegen.

Dus doen:

Wat als het toch uit de hand loopt

Samenwerken wordt echt leuker als iedereen bewust met zijn Teamrollen omgaat. Loopt het toch uit de hand, pak dan de Roos van Leary erbij. Vormers roepen vaak onder-tegen-gedrag op; zeker bij de meer voelende rollen die vaak van nature wat volgender zijn. Zorgdragers roepen samen-boven gedrag op. Zo kunnen communicatiepatronen ontstaan in een team die echt ergerlijk worden. De een ‘moet’ altijd leiden. De ander wacht altijd af.

Je kunt die patronen doorbreken door er even bij stil te staan wat jouw voorkeursrollen bij de ander oproepen. De Vormer die ook Groepswerker is, kan het gesprek met een Zorgdrager een keer ingaan vanuit zijn Groepswerkersrol. Dan komt de samenwerking meer in evenwicht.

Aanbevolen boek

Auteur: Isabelle Langeveld, Helder & Wijzer

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/samenwerken/werken-in-een-team/belbin/teamrol-optimaal-inzetten Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2017 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: