Ondernemend

Ondernemend zijn betekent dat je tot actie bereid bent. Je blijft niet stil zitten als er iets moet gebeuren, maar gaat meteen aan de slag.

Wat betekent ondernemend zijn concreet?

In vacatureteksten staat in het rijtje gevraagde eigenschappen vaak 'ondernemend'. Dat betekent dat men op zoek is naar iemand die van wanten weet en durft aan te pakken. Er wordt van je verwacht dat je verantwoordelijkheid neemt voor wat er moet gebeuren. Iemand die ondernemend is, wacht niet af tot er opdrachten komen van bovenaf, maar neemt zelf het initiatief om dingen aan te kaarten of zaken in gang te zetten.

Sommige bedrijven hebben behoefte aan intern ondernemerschap. Dat betekent dat ze op zoek zijn naar mensen die kansen voor het bedrijf kunnen omzetten naar doelgerichte acties waarmee geld kan worden verdiend. Medewerkers van wie intern ondernemerschap verlangd wordt, doen er alles aan om het bedrijf verder te helpen, slagvaardig te zijn en door innovativiteit succes te laten hebben. Deze medewerkers krijgen de vrijheid om nieuwe dingen te ontwikkelen en plannen uit te voeren.

In zekere zin is ondernemend zijn een karaktertrek. We spreken niet voor niets over 'ondernemende types'.

Welke competenties komen erbij kijken?

Ondernemende types beschikken doorgaans over de volgende competenties:

• Ze zijn initiatiefrijk. Ze gaan over tot handelen zodra ze zien dat er iets moet gebeuren. Ze wachten niet af tot de ander opdracht geeft.
• Ze beschikken over de nodige durf. Ondernemende types zijn avontuurlijk van aard en kunnen goed omgaan met risico's.
• Ondernemende types zijn besluitvaardig. Ze nemen snel beslissingen over wat er moet gebeuren en ondernemen dan onmiddellijk actie.
• Ondernemende mensen stellen zich verantwoordelijk op. Ze zien wat er beter kan, of waar anderen behoefte aan hebben en handelen daarnaar.
• Ze zijn vaak innovatief. Ondernemende types zien kansen en houden de dingen niet graag bij het oude.
• Ondernemende mensen zijn vaak onafhankelijk. Ze trekken hun eigen plan en handelen daarnaar.
• Ondernemende types zijn vaak resultaatgericht. Ze gaan doelgericht te werk en handelen daarnaar.

Beroepen waar je deze competenties bij nodig hebt

• Zelfstandig ondernemer. Als je een eigen bedrijf hebt, heet je niet voor niets een ondernemer. Wie eigen baas is moet per definitie ondernemend zijn. Achterover leunen brengt nu eenmaal geen geld in het laatje.
• Alle beroepen waar je geacht wordt het voortouw te nemen of leiding te geven, zoals in het beroep van manager, projectleider of accountmanager.
• Beroepen waarin je veel verantwoordelijkheid hebt om handelend op te treden, zoals als verpleegkundige, politieagent.
• Alle 'regelneef'-beroepen, oftewel beroepen waarbij je spin in het web bent, zoals directiesecretaresse of producer.

Met dit rijtje is niet gezegd dat je in alle andere beroepen niet ondernemend zou hoeven zijn. Het hangt af van hoe dynamisch en vernieuwend de organisatie is en ook van de hoeveelheid vrijheid die je in je functie hebt, of je meer of minder ondernemend kunt/moet zijn.

Wanneer sla je door?

Het gevaar van ondernemende types is dat ze zonder nadenken overgaan tot actie. Ze gunnen zich geen tijd voor reflectie, en nemen niet de tijd om de alternatieven te overdenken. Soms vergeten ze anderen bij hun acties te betrekken, waardoor de samenwerking faalt.

Een andere valkuil is dat ondernemende types denken dat iedereen zo ondernemend is als zij. De anderen worden wel eens moe van zoveel actie, en ervaren de houding van het ondernemende type als drammerig. Houd dus oog voor het tempo en de actiebereidheid van anderen. Bij vernieuwingen is het altijd belangrijk om draagvlak te creëren.

Ondernemend zijn is tot op zekere hoogte een karaktereigenschap. Mensen met een tegengesteld karakter, dus bijvoorbeeld introverte, observerende, bedaarde persoonlijkheden, reageren soms behoorlijk allergisch op ondernemende types. Merk je dat je regelmatig weerstand ontmoet, vraag je dan af of je wel genoeg rekening houdt met het karakter van anderen. Met het model van de Kernkwaliteiten en kernkwadranten kun je ontdekken waar de valkuilen en allergieën van eenieder zitten.

Hoe ontwikkel je een ondernemende werkhouding?

Ondernemende types zijn van nature avontuurlijk en initiatiefrijk. Ze hebben een innerlijke motivatie die hen drijft om dingen te ondernemen en aan te pakken. Ze zien problemen niet als onoverkomelijk, maar doen er wat aan. Het is de kunst om die innerlijke motivatie te ontwikkelen als je die niet van nature hebt. Innerlijke motivatie ontwikkel je vooral door erachter te komen waar je goed in bent en wat je leuk en belangrijk vindt. Daar heb je wel enige zelfkennis voor nodig. Doe van tijd tot tijd zelfonderzoek om die te verwerven.

Wil jij ook ondernemender worden in je werk? Kom dan in actie. Blijf niet zitten om af te wachten, maar ga onmiddellijk aan de slag.

• Kijk om je heen en kijk waar kansen liggen om iets op te pakken. Dat kan al iets simpels zijn als een collega uit de brand helpen die overloopt van het werk, maar ook een voorstel aan je baas om iets te verbeteren in de gang van zaken.
• Bedenk oplossingen voor dingen die misgaan en leg ze voor aan de juiste mensen. Ga niet klagen en afwachten.
• Vraag jezelf af waar jij warm voor loopt en enthousiast van wordt. Richt daar in je werk meer je aandacht op. In actie komen is veel gemakkelijker voor iets waar je gemotiveerd voor bent.
• Bedenk dingen waar de organisatie wat aan heeft om verder te komen. Je zult merken dat je dan al gauw onmisbaar wordt voor je baas. Dat is op zich al motiverend.

Hoe toon je bij een sollicitatie aan dat je ondernemend bent?

Beschrijf in je sollicitatiebrief zo concreet mogelijk voorbeelden van werksituaties waarin je ondernemend bent geweest. Gebruik hiervoor de STAR-methode. Ben je een starter, dan kan het helpen om voorbeelden te noemen van dingen die je als hobby doet. Heb je als hobby bergbeklimmen, dan komt dat al veel ondernemender over dan dat je vermeldt dat je van film kijken houdt.

Stel, je solliciteert naar de functie van verpleegkundige. Er wordt in de vacaturetekst expliciet naar een ondernemend iemand gevraagd, omdat er een nieuwe afdeling wordt opgericht, die nog helemaal vorm moet krijgen. Hoe toon je aan dat jij het ondernemende type bent dat ze zoeken? Beschrijf een concreet voorbeeld van een situatie waarin jij ondernemend bent opgetreden. Schrijf bijvoorbeeld: "Ik doe altijd mijn best om het welzijn van de patiënten in de gaten te houden en daar, waar mogelijk, wat aan te doen. Zo heb in mijn huidige baan gezorgd voor een leeshoek met makkelijke stoelen, omdat er patiënten bleken te zijn die behoefte hadden aan een plek waar ze redelijk ongestoord en rustig konden lezen. Het hoorde natuurlijk niet tot mijn eerste taken, maar ik zag nou eenmaal dat er behoefte aan bestond. Ik heb niet afgewacht tot de nieuwbouwplannen, maar mijn idee met de juiste mensen besproken en toen, heel praktisch, stoelen en een boekenrek met boeken geregeld. Die leeshoek is uiteindelijk feestelijk door de afdeling in gebruik genomen."

Andere voorbeelden

Stel, je solliciteert naar een baan als projectmanager. Schrijf bijvoorbeeld: "Ik houd van opschieten. Ik plan projecten bij voorkeur in kleine stukjes, zodat er snel vorderingen kunnen worden gemaakt. Dat houdt iedereen bij de les en maakt dat ik grip houd op de situatie. Als er iets mis dreigt te gaan, kan ik daar meteen wat aan doen, zonder dat het probleem dan heel groot is geworden."

Een klein ontwerpbureau dat zich richt op producten voor ouderen vraagt om een verkoper/accountmanager die intern ondernemerschap aan de dag wil leggen om nieuwe ideeën op de markt te kunnen brengen. Licht in je sollicitatiegesprek toe hoe je in je stage actie hebt ondernomen om een innovatieve dop-opendraaier voor ouderen aan de man te brengen. "Er waren allerlei plannen voor advertentiecampagnes, maar ik vond dat allemaal veel te lang duren en te weinig doelgericht. Ik heb er toen voor gezorgd dat we een groep spw-studenten van het vmbo inzetten om naar bejaardenhuizen te gaan. Dat was voor hen een goede invulling van een praktijkopdracht, en voor ons de garantie dat we meteen bij de doelgroep binnenkwamen. We hebben heel veel dop-opendraaiers verkocht én heel veel plezier gehad met de ouderen en de vmbo'ers."

Voorbeelden van vragen over hoe ondernemend je bent tijdens het sollicitatiegesprek:

• Geef een voorbeeld van een situatie waarin je het initiatief hebt genomen om iets in gang te zetten.
• Beschrijf een situatie waarin je succesvol een doel hebt gerealiseerd dat je jezelf had gesteld. Hoe heb je dat aangepakt? Wat heb je ervoor gedaan en wat ervoor gelaten?

Aanbevolen website

• Ben je zelfstandig ondernemer of overweeg je dat te worden? Bezoek dan Lancelots.nl, een website voor zelfstandig ondernemers.

Auteur: Ysolde Bentvelsen