Initiatief nemen wil zeggen: uit eigen beweging, zonder aansporing van iemand anders, actie ondernemen of actie in gang zetten, in plaats van af te wachten.

Als je initiatiefrijk bent dan signaleer je kansen en problemen, doe je voorstellen en draag je oplossingen aan, of onderneem je zelf actie. Je verzamelt direct relevante informatie en gaat weloverwogen te werk.

In vergaderingen en discussies kom je regelmatig als eerste met voorstellen en oplossingen. In projecten neem je vaak het voortouw voor gezamenlijke acties. Als iets spaak loopt of stagneert, dan onderneem je iets om het proces weer op gang te brengen of te versnellen. Dit kun je oefenen als je in je opleiding samen moet werken in een groep.

"Snelheid wordt vaak verward met inzicht. Als ik eerder ga lopen dan de rest, lijk ik sneller."
- Johan Cruyff

Je kijkt vooruit en handelt meer pro-actief dan reactief. Je begint uit jezelf met nieuwe activiteiten.

Een zeer initiatiefrijke persoon creëert kansen door te anticiperen en zich zorgvuldig voor te bereiden, hij ziet details en weet wat hij zoekt, handelt pro-actief en creatief.

Voorbeelden van initiatief

Als je een nieuwe functie ambieert dan stuur je een open sollicitatie naar de werkgever van jouw keuze.

In een onderhandeling neem je het initiatief door een compromis voor te stellen.

Als je werkzoekend bent dan zoek je actief naar zinnige tijdsbestedingen die je kansen op een ‘echte’ baan vergroten, zoals cursussen, vrijwilligerswerk of een stage.

In een gesprek kun je bewust een gesloten vraag stellen om een eenvoudig ja/nee antwoord uit te lokken, zodat jij het verdere verloop van het gesprek kunt bepalen.

In de omgang met lastige mensen is het niet altijd effectief om op een natuurlijke manier te reageren op hun gedrag. Als iemand je aanvalt dan ben je geneigd je te gaan verdedigen. De truc is om het initiatief om te draaien: jij kiest je eigen gedrag en dan zal de lastige persoon op een bepaalde manier reageren. De Roos van Leary is een veelgebruikt hulpmiddel hierbij.

Weinig initiatief

Iemand die weinig initiatiefrijk is:

• is passief en wacht op wat de omgeving doet
• is terughoudend tegenover veranderingen, of verzet zich ertegen
• ziet weinig kansen, of denkt dat ze voor anderen zijn
• blijft lang dubben en maakt zich zorgen over beslissingen

Vijf tips voor meer initiatief

1. Sta jezelf toe zelf te beslissen. Wacht niet tot anderen meegaan met het initiatief.
2. Maak keuzes en handel ernaar. Denk eraan: je hoeft niet de beste beslissing te nemen, maar een die werkt.
3. Wacht niet op inspiratie. Word creatief.
4. Neem verantwoordelijkheid. Steek eens wat vaker je nek uit en neem vrijwillig de leiding over projecten of taken.
5. Geen woorden, maar daden. Hou je aan je beloftes en doe wat je gezegd hebt.

Voorbeelden van beroepen waarbij je vaak initiatief moet tonen

• Bedrijfsleider/vestigingsmanager
• Hoofdredacteur
• Informatiespecialist
• Inkoper
• Manager
• Producer
• Project manager
• Uitgever

Hoe toon je initiatief aan bij een sollicitatie

Een goed doel vraagt in een personeelsadvertentie om een initiatiefrijke persvoorlichter.  Je vraagt je af wat ze daarmee bedoelen. Een goed doel moet vaak in het nieuws komen, omdat naambekendheid ontzettend belangrijk is. Jij als persvoorlichter zult veel initiatief moeten nemen om het goede doel goed ‘in the picture’ te krijgen.

In je huidige baan als persvoorlichter werk je voor meerdere afdelingen en wethouders. Je had als taak het 450-jarig bestaan van de stad te promoten. Daarvoor heb je verschillende ideeën uitgewerkt en gepresenteerd aan het college van B&W.
Dit zet je in je sollicitatiebrief en verwerk je in je cv. Het grote succes van de organisatie van alle feestelijkheden kun je daarna nog toelichten in het gesprek.

Andere voorbeelden

• Producer: Tijdens het maken van reclamefilms is het belangrijk dat ik meteen actie onderneem als er iets misgaat. Tijd is tenslotte geld. Ik heb een zesde zintuig voor zaken die nodig zijn op een draaidag. Dikwijls komt er iemand in paniek naar me toe, die denkt dat er een groot probleem is. Vaak heb ik de oplossing dan allang voorhanden. Als ik iets voorzie, pak het meteen op. Dat werkt het best.
• Officemanager: Initiatief is in mijn vak van levensbelang. Als ik afwacht tot mensen naar me toe komen is het vaak al te laat. Ik laat me door iedereen van de afdeling informeren over wat er speelt en wat er voor mijn team van secretaresses voor werk aankomt. Als ik daarop zou moeten wachten, zou ik nooit iets kunnen plannen.
• Maatschappelijk werker voor jeugd: Ik probeer in mijn werk zoveel als mogelijk de verantwoordelijkheden bij de ouders te laten. Maar ik houd een vinger aan de pols. Als ik vermoed dat de ouders niet zorgvuldig met hun verantwoordelijkheden omgaan, onderneem ik onmiddellijk actie. Daarna kijk ik wel welke regels er zijn. De veiligheid van de kinderen gaat boven alles.

Hoe initiatiefrijk ben jij?

Voorbeelden van vragen die je tijdens het sollicitatiegesprek kunt krijgen zijn:

• Welke voorstellen heb jij de laatste tijd gedaan op je werk? Waar hebben die toe geleid?
• Hoe ben je in je huidige functie terecht gekomen? Hoe kwam je aan je huidige project?
• Op welk initiatief dat je ooit genomen hebt, ben je het meest trots?

Auteurs: Ysolde Bentvelsen en René Pijlman