Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Professionele eigenschappen Anticiperen

Anticiperen

Anticiperen wil zeggen: vooruit lopen op en herkennen van situaties en verhoudingen. Als je goed kunt anticiperen lever je een grote bijdrage aan zowel de ontwikkeling van je bedrijf of organisatie, als het werkklimaat.

We moeten verandering leren zien als een vanzelfsprekend verschijnsel, erop anticiperen en plannen.
- Lisa Taylor

Wat betekent dat concreet?

Je kunt op twee gebieden anticiperen: in de relationele sfeer en in de zakelijke sfeer.

In de relationele sfeer

Dit betreft het inschatten van de verhoudingen tussen zowel jezelf en je collega’s, als je collega’s onderling in verschillende situaties. Je moet bijvoorbeeld deze week een presentatie geven. Het is dan handig als je van tevoren nagaat wie hierbij aanwezig zullen zijn. Zit ook die communicatiemanager waar je niet echt goed mee overweg kunt in de zaal? Hoe moet je je ten opzichte van hem opstellen? Blijf je vriendelijk, zelfs als hij je aanvalt op je kwetsbare punt, of wijs je hem met een stalen blik terecht? En hoe zit het met de rest van de aanwezigen? Zitten er mensen bij die sommige onderdelen van je presentatie waarschijnlijk oninteressant zullen vinden? Kun je je presentatie zo voorbereiden dat je deze delen ook voor hen toegankelijk maakt? Zitten er onderwerpen in die misschien niet geschikt zijn voor dit publiek?

Dit soort vragen lijken bijzaak, maar in werkelijkheid is iedereen er – bewust of onbewust – mee bezig. Ze zijn essentieel voor gunstige werkverhoudingen. Een prettig klimaat creëren waarin medewerkers zich thuis voelen, gaat niet zonder tact, inlevingsvermogen en het herkennen van lichaamstaal. Als je deze subtiliteit bezit, wordt niet alleen je werk, maar ook je persoonlijkheid gewaardeerd. Mensen die niet anticiperen in de relationele sfeer worden vaak als sociaal onvaardig of tactloos bestempeld, omdat zij geen rekening houden met menselijke gevoeligheden en zich daardoor overal onvoorbereid instorten.
 
Bovendien komen promoties of nieuwe carrièrekansen vaak voort uit het feit dat je niet alleen als kundig, maar vooral ook als sympathiek en subtiel wordt ervaren. Anticiperen in de relationele sfeer is dus belangrijk voor je carrière.

In de zakelijke sfeer

Zakelijk gezien heeft anticiperen alles te maken met visie ontwikkelen. In de commerciële sector ben je bijvoorbeeld erg gewild als je toekomstige trends en ontwikkelingen op de markt vroegtijdig signaleert, en als je vooral mogelijkheden kunt ontdekken in plaats van beperkingen. Jij draagt dan met dat commercieel inzicht actief bij aan het succes van een bedrijf of organisatie.

Zakelijk anticiperen doe je allereerst door adequaat verbanden te leggen tussen situaties in het verleden, heden, en de toekomst. Daarnaast kun je afstand nemen van actuele problemen, zodat je voldoende ruimte in je geest hebt om je te focussen op de toekomst. Om dit te kunnen realiseren heb je rust en tijd nodig. Die neem je dan ook. Onder deze omstandigheden kun je plannen ontwikkelen die bruikbaar zijn voor de lange termijn.

Een econoom bijvoorbeeld voorspelt de economische groei voornamelijk op basis van gegevens uit het (recente) verleden en de huidige situatie. Hij vergelijkt bijvoorbeeld de werkloosheidcijfers van nu met die van enkele jaren terug. Ook houdt hij de grote lijnen in de gaten; hij bekijkt de werkloosheidsgegevens over een bredere tijdsspanne, bijvoorbeeld hoe de situatie was de afgelopen drie decennia. Verder bezit hij veel vakkennis (hij weet bijvoorbeeld dat een te snelle economische groei in een land, gevaarlijk is voor de algemene welvaartstoestand, ofwel de conjunctuur). Vervolgens combineert hij al deze informatie met zijn eigen inzichten. Zo stelt hij een bepaald verwachtingspatroon op.

Welke competenties komen hierbij kijken?

Bij welke beroepen heb je deze competentie nodig?

Je moet goed kunnen anticiperen als:

Hoe toon je in sollicitaties aan dat je kunt anticiperen?

Stel, je solliciteert als AA-accountant bij een klein, maar ambitieus accountantskantoor. Ze vragen om een topaccountant die kan anticiperen op de wereld van morgen. Wat zouden ze daarmee bedoelen? Tja, denk je. Ze zoeken natuurlijk een accountant die niet alleen de boeken van het afgelopen jaar kan doorpluizen, maar ook vooruit kan kijken voor de klanten.

Hoe kun je deze werkgever van jouw anticiperende aard overtuigen? Je hebt al ervaring als AA-accountant. 
In je adviezen aan kleine en middelgrote ondernemers loop je altijd vooruit op nieuwe regelgeving. Discussies in de Tweede Kamer over belastingen zijn voor jou vaste kost. Wélke veranderingen worden doorgevoerd, dat kun je natuurlijk nog niet zeggen, maar je kunt wel beredeneren waar het ongevéér heengaat. Je klanten ervaren dat het loont om daar al rekening mee te houden in de beslissingen over investeringen. Het geeft je een kick als een klant opbelt om je te bedanken, omdat ze met jouw tips veel geld hebben bespaard.

Dit voorbeeld gebruik je om de interesse te wekken in je sollicitatiebrief. Je besluit daarnaast enkele klanten naar jouw sterke punten te vragen zodat je tijdens het sollicitatiegesprek meer materiaal voor handen hebt. Zo laat je ter plekke zien te anticiperen op hun vragen.

Andere voorbeelden

Redacteur: Bij het vrouwenblad waar ik werk, lopen we in de planning van artikelen zeker vier maanden voor. Ik zet bijvoorbeeld in de lente al opdrachten uit aan freelancers en fotografen, die pas in het herfstnummer komen. Omdat ik moet anticiperen op de trends die nog komen, heb ik mijn eigen manieren ontwikkeld om vooruit te kijken. De kunst is om extreme trends van het seizoen ervoor wat af te vlakken, en het daarmee geschikt te maken voor onze lezeressen. Een ander geheim is dat je trends natuurlijk ook máákt als blad. Als wij in ons blad zeggen dat wit echt hip wordt, dan is er een grote kans dát het hip wordt, in ieder geval in onze doelgroep.

Manager: In de ICT-branche gaan de ontwikkelingen snel. Mijn team moet niet alleen de competenties die nu belangrijk zijn ontwikkelen, maar ook werken aan de vaardigheden die in de toekomst nodig zijn. Dat doen we in een POP-gesprek (Persoonlijk Ontwikkelingsplan). Op basis van de visie van de onderneming, de afdeling en de persoonlijke visie van de medewerker, kijken we samen waar hij  over twee jaar wil staan en wat hij daarvoor nodig heeft. In het verleden heb ik hard moeten discussiëren met het hoofd P&O. Die herkende niet altijd waarom mensen een bepaalde opleiding moesten volgen. Inmiddels zijn ook mijn collega´s van mijn werkwijze overtuigd en kijken we met het gehele MT op deze manier naar opleidingen.

Sociaal-pedagogisch hulpverlener: Ik begeleid mensen die afkicken van drugs. Vaak zijn ze in het begin erg gemotiveerd. Na enkele maanden wordt dit al minder. Ze krijgen last van klachten en zoeken hun oude vrienden weer op. In mijn begeleiding anticipeer ik op deze lastige momenten. Ik herken de signalen van afnemende motivatie al vroeg en neem mijn maatregelen. In die periode zorg ik er bijvoorbeeld voor dat we vier keer in de week afspreken, in plaats van twee keer. Zo geef ik alvast extra aandacht nog voor het moeilijke moment echt is aangebroken.

Voorbeelden van vragen over je vermogen om te anticiperen tijdens het sollicitatiegesprek:

Wanneer sla je door?

Anticiperen is niet hetzelfde als overal problemen zien of verwachten. Een overdreven bezorgdheid over je bedrijf of situaties met collega’s kan leiden tot paranoia of neurotisch gedrag. Je meent dan bijvoorbeeld dat je leidinggevende allerlei toekomstige problemen over het hoofd ziet, of dat je collega die vandaag niet zo aardig tegen je was, dat automatisch in de toekomst weer zal zijn. Dit zijn eenzijdig negatieve denkpatronen die op angst zijn gebaseerd. Ze maken je kwetsbaar in je werksituatie en je omgeving zal je bovendien minder serieus nemen.

Anticipeer niet op narigheid en maak je geen zorgen over dingen die misschien nooit gebeuren. Bekijk het zonnig.
- Benjamin Franklin

Het gaat bij anticiperen dan ook vooral om een positieve en nuchtere insteek. Want anticiperen is niet meer dan een realistische kijk hebben op wat jou of je bedrijf te wachten staat. Wanneer je deze eigenschap op de juiste manier toepast, kun je lastige situaties opvangen of voorkomen en ben je in staat nieuwe kansen of ontwikkelingen op het spoor te komen. Je inbreng is dan puur opbouwend, wat door je omgeving wordt gewaardeerd.

Hoe ontwikkel je deze competentie?

Aanbevolen websites

Auteur: Vera van Dijk

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/professionele-eigenschappen/anticiperen Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2014 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: