Verantwoordelijk

Als je verantwoordelijkheidsgevoel hebt, ben je je ervan bewust dat de taken of plichten van zowel jezelf als anderen in je bedrijf of organisatie naar behoren moeten worden uitgevoerd.

Wat betekent dat concreet?

Stel: je werkt als assistent-accountant in een team van een groot accountantskantoor. Je krijgt verschillende taken toebedeeld. Het eerste wat je nu moet doen, is deze goed uitvoeren. Daartoe hanteer je voor jezelf een bepaalde kwaliteitsnorm: je werkt serieus, zorgvuldig en gewetensvol. Bovendien strekt je verantwoordelijkheidsgevoel zich ook uit naar het takenpakket van je collega’s. Als er bijvoorbeeld achterstanden zijn met het controleren van de jaarrekeningen, dan bied je jouw hulp daarbij aan, ook al zit deze taak niet in je eigen pakket.

Verder signaleer je misstanden zoals laksheid of het niet navolgen van de richtlijnen. Je voelt je geroepen om anderen daar voorzichtig op aan te spreken en eventueel je leidinggevende hierover in te lichten. Zelf heb je vrij weinig aansturing of controle nodig, omdat je je graag inzet en je aanvoelt welke taken prioriteit hebben. Bij alles stel je de goede gang van zaken binnen het bedrijf – zowel zakelijk als relationeel – voorop. Je bent je ervan bewust dat jouw aanwezigheid en inzet – al heb je geen hoge functie – daar een belangrijke bijdrage aan leveren.

Zo ben je dus als junior heel betrokken bij je bedrijf, want je hebt zorg voor allerlei zaken. Ook voor onderwerpen die buiten je eigen werkterrein en/of interessegebied liggen. Je denkt onafhankelijk en ontwikkelt een sterke visie op de bedrijfsvoering. Door deze houding stelt je omgeving je inbreng op prijs en krijg je ook steeds meer verantwoordelijkheden in je team.

Hoe belangrijk deze competentie is voor je carrière lees je in verantwoordelijkheid nemen.

Welke competenties komen hierbij kijken?

• Inlevingsvermogen. Je toont respect voor andermans wensen en ideeën en je begrijpt hun situatie/standpunten. Je denkt mee met je organisatie.
• Besluitvaardig. Door je adequate beslissingen bevorder je een gunstig werkklimaat.
• Discipline. Je hebt geen moeite met het accepteren van gezag.
• Accuraat. Een zorgvuldige uitvoering van je taken staat bij jou op nummer een.
• Loyaal aan de organisatie. Aan de normen en regels van je bedrijf pas je je aan. Je bent je ervan bewust dat jouw en andermans aandeel een grote invloed hebben op het welzijn van je bedrijf.
• Initiatiefrijk. Je ontwikkelt nieuwe ideeën waar je bedrijf baat bij heeft.
• Zelfstandig. Je denkt onafhankelijk en hebt weinig sturing van bovenaf nodig. Je handelt zelfstandig taken af en wilt ook anderen daarmee helpen.

Bij welke beroepen heb je deze competentie nodig?

Bedrijven hebben graag medewerkers met verantwoordelijkheidsgevoel omdat zij zichzelf en anderen stimuleren tot goede prestaties.

Het gaat hier meestal om beroepen vanaf hbo-niveau omdat daarvoor veel creativiteit, initiatief en zelfstandigheid is vereist. In deze functies neem je zelf beslissingen en zet je strategieën uit, in plaats van instructies af te wachten. Enkele voorbeelden van beroepen waarbij je veel verantwoordelijkheid draagt:

• Manager
• Beleidsmedewerker
• Accountant
• Controller
• Bedrijfsleider/vestigingsmanager
• Uitvaartondernemer

Wanneer sla je door?

Heb je een overmatig verantwoordelijkheidsgevoel, dan kun je heel moeilijk dingen loslaten. Je ziet overal problemen en hebt het gevoel dat je nooit echt lekker werkt. Op zowel je eigen werk als dat van anderen ben je tergend kritisch. Ook bemoei je je steeds met het werk van anderen. Collega’s krijgen van jou het idee dat ze continu onder de maat presteren. Uit angst dat het anders niet goed gebeurt, durf je ook niets aan anderen over te laten en moet je per se zelf alles regelen. Een dergelijke houding veroorzaakt veel stress in je werkomgeving; bovendien wordt hierdoor een gezonde samenwerking onmogelijk gemaakt.

Het tegenovergestelde van verantwoordelijkheidsgevoel is onverschilligheid. Je bent niet geïnteresseerd in je omgeving en doet precies waar jij zin in hebt. Of het nu wel of niet lekker loopt in je bedrijf, zal jou een worst wezen. Als je op dit punt bent aangekomen, kun je je afvragen of je wel thuishoort op je huidige werk. Zo nee, neem dan ontslag. Zo ja, dan is het hoog tijd om je gedrag drastisch aan te passen.

Hoe kun je deze competentie ontwikkelen?

• Voel je actief betrokken bij je organisatie. Een medewerker die door heeft hoe belangrijk zijn inbreng is voor een organisatie en hoeveel invloed hij feitelijk heeft, voelt zich meer geroepen om zijn werkzaamheden goed uit te voeren. Het is dan ook van belang dat in je bedrijf een klimaat heerst waarin je verantwoordelijkheidsgevoel gestimuleerd wordt. Bijvoorbeeld doordat er naar je mening wordt gevraagd in vergaderingen, of dat men in toenemende mate belangrijke taken aan je toevertrouwt als ze zien dat je hier goed mee om kan gaan. Wordt er geen beroep gedaan op jouw verantwoordelijkheidsgevoel, ga dan in gesprek hierover met je leidinggevende.
• Ga na of je een accurate werkhouding hebt. Als je nauwkeurig en gewetensvol werkt, ben je automatisch een werknemer met verantwoordelijkheidsgevoel.
• Ontwikkel een visie op je bedrijf. Dit kun je doen door informatie te verzamelen, te anticiperen en veel van gedachten te wisselen met collega’s en relaties over je organisatie. Zo leer je een evenwichtig oordeel vormen en voel je je ook meer betrokken.
• Bedenk oplossing(en) die je bedrijf werkelijk verder helpen. Dat hoeft niet meteen iets groots te zijn. Ervoor zorgen dat die stokoude kopieermachine eindelijk vervangen wordt door een degelijk exemplaar, kan ook al een grote zegen zijn voor je directe werkomgeving.
• Probeer verder te kijken dan je neus lang is. Verplaats je in de problemen en situaties van anderen. Heb je wel eens door dat een ander moeilijkheden ondervindt bij zijn werk? Probeer je wel eens je collega te helpen of laat je hem liever aan zijn lot over?

Hoe toon je verantwoordelijkheidsgevoel aan bij een sollicitatie?

In een personeelsadvertentie wordt gezocht naar een verpleegkundige. ‘Verantwoordelijk’ is één van je karaktereigenschappen. Je vraagt je af wat ze daarmee bedoelen. De verzorging van zieken is een taak die zorgvuldig en serieus moet worden uitgevoerd. Je moet je houden aan bepaalde ethische en beroepscodes Daarnaast wordt van een professionele verpleegkundige verwacht dat hij voortdurend blijft werken aan de eigen deskundigheid en ook de deskundigheid van collega’s bevordert.

In je huidige functie als verpleegkundige leg je de lat voor jezelf hoog. Ook je patiënten en collega’s kunnen op je rekenen. Een collega van je werd ziek en kon voor langere tijd niet werken. Aan jou werd gevraag of je –zolang je collega afwezig was- meer uren wilde werken. Gezien de werkdruk bij de anderen op je afdeling stemde je met het voorstel in.

Dit leg je uit in je sollicitatiebrief en je zorgt ervoor dat je tijdens je gesprek een aantal voorbeelden volgens de STAR-methode paraat hebt.

Andere voorbeelden

• Journalist: Ik heb geen 9 tot 5 mentaliteit. Als een deadline moet worden gehaald, dan werk ik door totdat het artikel klaar is. 

• Manager: Als manager heb ik al verschillende keren meegemaakt dat medewerkers dreigden uit te vallen door een te groot verantwoordelijkheidsgevoel. Sommigen voelden zich verantwoordelijk voor zaken waar ze geen enkele of beperkte invloed op hadden. Een situatie die geen enkel mens lang vol houdt. Ik zie het dan weer als mijn verantwoordelijkheid om met de medewerker om tafel te gaan zitten en te zoeken naar oplossingen.
  

Bronnen

Persoonlijke kwaliteit: inzicht, oefening en ontwikkeling. Gramsbergen-Hoogland, Y.H, Deveer, M.A.J. & Leezenberg, M.G., Wolters Noordhoff, 1999.

Auteur: Vera van Dijk