Aandacht trekken

Door middel van je sollicitatiebrief zul je de aandacht van de lezer moeten trekken om op te vallen tussen alle andere brieven. Allereerst zorg je er natuurlijk voor dat je brief een goede algehele indruk maakt: hij is netjes verzorgd en bevat alle nodige elementen. Als je je brief ook nog op een originele en pakkende manier begint, heb je meteen de aandacht van de selecteur.

In de opening van je brief

Daar zit je dan voor je PC. Vol motivatie en met de overtuiging dat deze baan voor jou is. Je bent helemaal klaar voor om jezelf te verkopen in een goede sollicitatiebrief. Vastbesloten typ je het adres, maakt een kopje dat het een sollicitatiebrief betreft en vermeldt de plaats en datum van schrijven.

Je typt "Naar aanleiding van..." en haalt dat weer weg. Na een kwartier heb je alle standaardzinnen geprobeerd en ook weer weggehaald. Wat is het toch moeilijk om een brief sterk te beginnen! En als je die eerste zin maar hebt, lijkt de rest vanzelf te komen...

Het doel van je eerste alinea

"Naar aanleiding van uw vacature in Intermediair wil ik solliciteren naar de functie van..." Vul zelf maar in.

Werd je positief verrast na het lezen van deze zin? Ook toen je al dertig brieven had gelezen die zo beginnen? Toch openen negen van de tien sollicitanten hun brief met ongeveer deze zin. Meerdere varianten kun je verder op deze pagina vinden. Met een originelere openingszin onderscheid je jezelf van anderen. Daarmee wek je de aandacht en dát is wat je wilt bereiken met de eerste alinea van je brief.

Acht goede aanleidingen om mee te openen

Je opent de brief met een aanleiding voor je sollicitatie, maar dat hoeft natuurlijk niet per se een advertentie te zijn. Er zijn meerdere mogelijkheden.

1 Een telefoongesprek vooraf

In een advertentie staat niet alles. Door van te voren te bellen kun je extra informatie krijgen, die je kunt gebruiken in je brief. Dat heeft drie voordelen:

• Je laat je interesse, motivatie en initiatief blijken, voordat je op gesprek bent geweest. 
• De lezer van de brief heeft je naam al een keer gehoord en zal je brief daarom aandachtiger lezen. 
• Je kunt je voordeel doen met de informatie die je hebt gekregen in het gesprek. Je weet meer dan de anderen en kunt daarop inspelen. Als dat niet in je openingszin doet, kun je je extra kennis altijd later weer gebruiken.

Sterke openingszinnen naar aanleiding van een telefoongesprek zijn bijvoorbeeld:

• "Na ons telefoongesprek van vorige week maandag ben ik zeer geïnteresseerd geraakt in de functie van Projectmanager bij..."
• "Zoals ik u al in ons telefoongesprek duidelijk maakte, ben ik zeer geïnteresseerd in de functie van..."
• "Toen u mij in ons telefoongesprek vertelde dat op de afdeling een nieuw softwarepakket geïnstalleerd ging worden, wist ik: deze baan is me op het lijf geschreven. Daarom solliciteer ik naar de baan van Hoofd Klantendienst bij..."

2 Verwijzen naar eerdere contacten

Ook een gesprek met een medewerker van het bedrijf kan een goed aanknopingspunt bieden voor je eerste zin. Misschien ken je iemand via je netwerk of ben je naar een carrièrebeurs geweest waarop het bedrijf aanwezig was?

Voorbeeld openingszinnen die verwijzen naar een eerdere ontmoeting:

• "Op <datum> bezocht ik tijdens het symposium 'Geld verdienen als water' de door u geleide workshop over waterzuivering. Uw inleiding schetste een levendig beeld van het werk dat projectleiders binnen uw bedrijf doen. In het gesprek dat ik na afloop van de workshop met u had, heb ik mijn interesse voor een functie bij uw waterzuiveringsbedrijf kenbaar gemaakt. Zoals afgesproken stuur ik u mijn open sollicitatie."
• "Toen ik op de Carrièrebeurs met een recruiter van KPN sprak over de mogelijkheden van een starter binnen KPN mobile, was ik meteen verkocht. Het werken in zo'n dynamisch bedrijf met innovatieve producten spreekt mij zeer aan. Daarom solliciteer ik hierbij op de functie..."

3 Name dropping

Laat eens een naam vallen, liefst iemand die de lezer kent, maar anders iemand die belangrijk klinkt:

• "De heer Jansen, directeur van bedrijf X en klant van uw bedrijf, wees mij in een gesprek op uw bedrijf en de vacature die u aanbiedt."

4 Schrijf wat je dacht of voelde toen je de vacature las

Een goede opening kun je ook halen uit je eerste gedachte toen je de functie las. Bijvoorbeeld:

• "Uw vacature voor een onderwijzer riep meteen de docent in mij wakker."

5 Stel een vraag

Een vraag trekt meteen aandacht van de lezer.

Bij een open sollicitatie is het gemakkelijk: je vraagt gewoon of ze iemand als jij nodig hebben. Bijvoorbeeld:

• "Zijn er vacatures bij uw bedrijf voor een enthousiaste, jonge econoom met praktijkervaring in de ICT-branche?"

Maar ook als je reageert op een vacature kun je je sollicitatiebrief beginnen met een vraag:

• Heeft u weleens gedacht aan een inkoper met ervaring als verkoper?

6 Jouw kennis en vaardigheden

Maak in de openingsalinea duidelijk dat jouw kennis en vaardigheden zeer interessant zijn voor de werkgever. Bijvoorbeeld:

• "Sinds het eerste jaar van mijn hbo-opleiding Personeel & Arbeid was mijn doel om werkgevers ervan te overtuigen dat ze veel meer kunnen doen met uitzendkrachten. Dat heb ik van mijn vader geleerd, die zijn bedrijf succesvol heeft gemaakt zonder vaste medewerkers. Ik heb naast mijn studie gewerkt en stage gelopen bij een uitzendbureau om praktijkervaring op te doen. De vacature Account Manager bij uw uitzendorganisatie is mij dus op het lijf geschreven."

Als je goed bent in verschillende dingen, die allemaal belangrijk zijn voor de vacature (je hebt een zogenaamd 'combiprofiel'), dan kun je daar een prachtige openingszin van maken:

• "Uw vacature sluit perfect aan op mijn kwaliteiten: ik ben software engineer en ik spreek vloeiend Frans."

7 Een associatie

Beeld actie uit in taal en leg een creatief verband met het bedrijf en jouw sollicitatie.

• "Toen ik op het perron in Diest stond en er zo'n lange goederentrein voorbij raasde dacht ik: waarom niet eens solliciteren bij een spoorwegonderneming?" (uit de sollicitatiebrief van Silk).
• "Kleine wiebelige hakjes, maar ik sta er stevig in. Uit ervaring weet ik dat het belangrijk is om stevig in je schoenen staan bij het werken in de jeugdhulpverlening." (uit de sollicitatiebrief van Evelien).

8 Actualiteit

Nieuws is altijd een goede binnenkomer. Probeer iets in de actualiteit te zoeken dat betrekking heeft op de functie waarop je solliciteert. Bijvoorbeeld als je solliciteert als beleidsmedewerker bij een gemeente:

• "Hangjongeren vormen steeds vaker een probleem, maar veel beleidsmogelijkheden blijven onbenut. Ik zou me graag op de oplossing van dit probleem storten. Daarom solliciteer ik naar de functie van beleidsmedewerker bij uw organisatie."

Of als je solliciteert op een vacature als communicatiemedewerker bij het Rode Kruis:

• "Het wordt steeds lastiger mensen te interesseren voor vrijwilligerswerk. Toch geloof ik erin dat met de juiste toon en veel vastberadenheid er genoeg mensen rond lopen die hun steentje willen bijdragen aan een goed doel als het Rode Kruis. Daarom solliciteer ik daarom naar de functie van communicatiemedewerker bij uw organisatie."

Saaie openingszinnen

Deze openingszinnen zijn niet fout, maar ze zijn wel erg saai en niet origineel. De selecteur leest er tientallen op een dag. De aandacht zul je er niet mee trekken. Het is beter creatiever te zijn:

• "Hierbij wil ik solliciteren naar de functie van inkoper."
• "Naar aanleiding van uw advertentie in de <krant> van <datum> solliciteer ik hierbij naar de functie van..."
• "In <krant> van <datum> las ik uw advertentie waarin u aangeeft op zoek te zijn naar kandidaten voor de functie ... bij uw bedrijf. De omschrijving van het werk en het bedrijf spraken mij aan."
• "In de Intermediair van week 44 las ik met interesse de personeelsadvertentie waarin u aangeeft een ... te zoeken. Graag solliciteer ik naar deze functie."

Tips bij het formuleren van een goede eerste alinea:

• Bewaar die beginzin tot later als het te lang duurt. Als je eenmaal opgewarmd bent met het schrijven, lukt het vaak al beter. 
• Bedenk: wat aanspreekt en wat niet is ook een kwestie van smaak. Dat is weer een reden om voor het schrijven even te bellen. Zo weet je in ieder geval wie er aan de andere kant je brief ontvangt en beoordeelt.
• Praat niet alleen over jezelf in de eerste alinea, dat kan irritatie wekken. Ook alleen over het bedrijf praten is niet aan te bevelen. De lezer kent het bedrijf al. Verbind jezelf aan het bedrijf of de afdeling. Bijvoorbeeld: "Uw vacature als klachtencoördinator in een ziekenhuis spreekt mij zeer aan. Ik vind het zelf altijd zeer belangrijk dat er goed met klachten wordt omgegaan, zeker waar het mijn gezondheid betreft. Daarom wil ik er graag voor zorgen dat de klachten binnen uw organisatie adequaat worden afgehandeld."

Andere manieren om meteen op te vallen

• Maak gebruik van je eigen briefpapier.
• Ontwerp je eigen logo en druk dit af. Met de meeste kleurenprinters lukt je dat zelf. Zorg wel voor een professionele en zakelijke uitstraling. Liever geen eigen briefpapier dan klungelig eigen briefpapier. Je kunt er ook voor kiezen in een kantoorboekhandel luxe papier met een watermerk of met een iets grovere structuur aan te schaffen. Dat valt ook op.
• Sluit een cv voor de toekomst bij.

Een zeer gedurfde aanpak is een tweede curriculum bij te sluiten. Je neemt er namelijk ook een risico mee. Het curriculum van je toekomst. Dat begint natuurlijk bij de baan waarop je solliciteert. Daarna fantaseer je er op los. Wat leer je in die baan, wat kun je er verder mee, wat zijn je volgende stappen, wat is je droombaan op langere termijn.

Welke hobby's ga je later oppakken? Welke opleidingen ga je nog doen? Pas op dat je niet teveel fantaseert en arrogant overkomt, en gebruik humor en relativering. Je kunt bijvoorbeeld ook een toekomstige miststap beschrijven (een baan die niet beviel en waarom, een nieuw inzicht dat zich aandeed). Neem de tijd om deze te maken en wees speels.

Je kunt overigens altijd besluiten dit curriculum niet te versturen. Doe zoiets alleen als het goed voelt en als het bij je persoonlijkheid past. Heb je dat lef ook in een sollicitatiegesprek? Het wekt immers verwachtingen die je in het gesprek waar moet maken.

Voordelen als je het wel opstuurt:

Je toont er een aantal dingen mee aan:

1. Je bent creatief.
2. Je hebt lef.
3. Je hebt ambitie.
4. Je hebt een persoonlijke visie.

Nadelen:

Een cv voor de toekomst is een zeer uitgesproken manier om jezelf in het voetlicht te brengen. Dat zal veel selecteurs aanspreken en andere juist ook weer niet.

Aanbevolen website

In het carrièretijgerforum staan sollicitatiebrieven van anderen. Kijk daar eens goed naar. Wat spreekt je aan, wat niet? Benoem voor jezelf waarom het aanspreekt. Kijk daarbij verder dan je neus lang is. Het kan de manier van formuleren zijn, de wijze waarop een bepaalde competentie is verwoord of een element van humor dat is opgenomen. Doe daar je voordeel mee. Omgekeerd kun je ook benoemen wat je er niet goed aan vindt. Wat voor indruk wekt een bepaald woordgebruik bij jou? Hoe beïnvloedt een saaie openingszin de manier waarop je de brief verder leest? Kortom: leer lezen als een selecteur, en gebruik dat om jezelf zo goed mogelijk over het voetlicht te brengen!

Gebruikt boek

Van Paassen, D. (2005). Cv illussionaire. Intermediair.

Auteur: Mariëlle de Groot