Ambitieus

Er bestaat waarschijnlijk geen woord dat méér gebruikt wordt in vacatureteksten dan het woord ambitieus. 'Ambitieuze bladenmaker gezocht', 'Verkoper met ambitie gevraagd', 'Welke ambitieuze durfal komt ons team versterken?'. Misschien gaat je hart sneller kloppen en denk je 'I'm their man' (of 'woman'). Of zinkt de moed je bijna in schoenen bij het lezen van dit soort vacatures? Wellicht vraag je je af of jij wel zo ambitieus bent. Wat zoeken ze precies, die bedrijven die zo driftig op zoek zijn naar ambitieuze werkpaarden?

Wat betekent ambitie?

Mensen met ambitie:

• stellen zichzelf een duidelijk doel. En niet zomaar een doel, nee, een doel waarvoor ze moeite moeten doen om het te halen. Een ambitieus persoon legt de lat voor zichzelf dus hoog.
• houden niet van stilzitten. Ze willen verder: hogerop, meer leren, zich ontwikkelen, meer verdienen. Ze stellen zich tot doel die dingen te bereiken.
• doen moeite om een echte professional te worden in hun vakgebied. Ze investeren in vakmanschap.
• verwachten erkenning voor wat ze doen en kunnen. Ze doen moeite om die erkenning ook echt te verkrijgen. Miskende ambities doven uiteindelijk uit.
• zijn vernieuwend. Ze houden de dingen niet graag bij het oude. Ze zoeken naar nieuwe wegen om de gestelde doelen te bereiken: gaten in de markt, nieuwe doelgroepen, een productvernieuwing. Dat brengt soms risico's met zich mee, maar een ambitieuze persoon redeneert: 'niet geschoten is altijd mis'.

Waarom willen organisaties zo graag ambitieuze mensen in dienst? Ze zijn op zoek naar mensen die niet zozeer ambitieus zijn in hun eigen doelen, maar in de doelen van de organisatie. Ze willen dus mensen in dienst die zich inzetten om het bedrijf een beetje vernieuwender, winstgevender en succesvoller te maken.

Welke competenties komen erbij kijken?

Om ambitieus te zijn heb je de volgende competenties nodig:

• Doelgerichtheid. Een ambitieus persoon stelt zichzelf ambitieuze doelen, dat wil zeggen: doelen die wel haalbaar zijn, maar waar hard voor gewerkt moet worden. De beste doelen zijn SMART-doelen: ze zijn specifiek, meetbaar, realistisch en tijdgebonden. Een ambitieus persoon doet alle moeite om zijn doelen op al deze punten te halen (en het lukt hem meestal ook).
• Resultaatgerichtheid. Dat het de ambitieuze persoon lukt om de doelen te halen, komt omdat hij meestal ook resultaatgericht is. Hij houdt het doel voor ogen en stevent daarop af. Hij laat zich niet afleiden door obstakels en problemen, en als die er zijn, weet hij deze adequaat op te lossen.
• Innovativiteit. Een ambitieus persoon ziet kansen en weet die te grijpen. Hij leunt niet achterover tot zich een kans voordoet, maar gaat daar actief naar op zoek.
• Durf. Wie ambitieus is, heeft een portie lef nodig. Ambitieuze doelen bereik je nu eenmaal alleen als je af en toe risico's durft te nemen.

Beroepen waarin je ambitieus moet zijn

Als je de vacatureteksten moet geloven, wordt zelfs van de portier soms nog verlangd dat hij ambitieus is. Die teksten moet je dus met een korrel zout nemen. Organisaties profileren zich graag als ambitieus en vernieuwend, uit angst dat ze een stoffig of ouwelijk imago hebben. Het is dus zaak om de vacaturetekst goed te lezen, en je af te vragen of ze werkelijk een ambitieus iemand zoeken. Want als jij echt ambitieus bent, dan pas je niet bij een organisatie die eigenlijk bezig is zijn stoffige imago weg te poetsen. Tenzij je werkelijk een doorzetter bent.

Doorgaans is ambitie met name vereist in functies waarbij veranderingen, targets en vernieuwingen een rol spelen. Hoe die eruitzien en hoe slagvaardig je daarin kunt zijn, verschilt per organisatie. Het is zaak tijdens het sollicitatiegesprek door te vragen naar de ambities van de organisatie zelf en naar de ruimte die er is om ambitieuze doelen daadwerkelijk te verwezenlijken. Vraag bijvoorbeeld of er budget en projectmedewerkers beschikbaar zijn voor vernieuwingsprojecten. Zo niet, dan is de kans groot dat de organisatie wel ambitieus is in woorden, maar niet in daden.

Beroepen waarbij ambitie belangrijk is, zijn bijvoorbeeld:

• Verandermanager
• Projectmanager
• Accountmanager
• Verkoper
• Trainer bedrijfsopleidingen
• Adviseur/consultant
• en verder alle functies waarin je geacht wordt ambitieuze doelen te stellen en waar te maken.

Ambities om hogerop te komen

Veel mensen hebben in hun huidige functie de ambitie om hogerop te komen. Echte carrièretijgers dus. De ambitie om hogerop te komen vraagt enige investeringen:

• Doe zelfonderzoek om te weten waar je goed in bent en waar je jezelf nog verder in moet ontwikkelen.
• Bepaal waar je over vijf jaar wilt zijn op je carrièrepad. Zo stel je jezelf een doel.
• Werk aan een profiel waarmee je je kansen vergroot.
• Zorg er binnen je huidige functie voor dat je opvalt en kans maakt op promotie.
• Vrouwen hebben vaak meer moeite met carrière maken dan mannen. Voor hen geldt: wees een snelle meid en benut je eigenschappen. Investeer bovendien in de erkenning van je talenten.

Valkuilen

Ambitieuze mensen kunnen doorslaan in hun ijver om hun ambities te verwezenlijken.

• Als je té ambitieus wordt, bestaat het gevaar dat je nietsontziend te werk gaat en alles in het teken stelt van de gestelde doelen. Je houdt dan geen rekening meer met mensen om je heen en hún wensen en doelen. De kans is groot dat er van je ambitieuze doelen niets terechtkomt omdat je gaandeweg steeds meer tegenwerking krijgt.
• Ambitieuze doelen zijn spannend, maar kunnen ook onrealistisch worden. Er zijn altijd omgevingsfactoren waar je rekening mee moet houden. Als je je krampachtig vasthoudt aan onrealistische en onhaalbare doelen, loop je het risico vroeg of laat ten prooi te vallen aan gevoelens van stress.
• Ambitieuze mensen kunnen soms niet begrijpen (of verdragen) dat anderen niet zo ambitieus zijn als zijzelf. Ze stellen aan anderen dezelfde eisen die ze ook aan zichzelf stellen. Maar mensen zijn niet hetzelfde en hebben ook niet allemaal hetzelfde doel in het leven. Je moet accepteren dat anderen misschien minder ambitieus zijn, en dat kan ook gelden voor de organisatie zelf. Je hebt een behoorlijke dosis organisatiesensitiviteit nodig om te weten of je ambities werkelijk zijn waar te maken en aan te voelen wanneer het tijd is om over te schakelen naar een wat lagere versnelling (in tempo of in doelstellingen). Kun je daar niet mee leven, dan wordt het tijd de organisatie te verlaten en op zoek te gaan naar een bedrijf waar je je ambities wel waar kunt maken.
• Doelen zijn alleen haalbaar als er draagvlak voor is. Het kost tijd en doorzettingsvermogen om dat draagvlak te creëren. Ambitieuze mensen hebben niet altijd het geduld om dat op te brengen. Maar realiseer je dat je doelen niet gehaald worden als het draagvlak ontbreekt.

Hoe toon je bij een sollicitatie aan dat je ambitieus bent?

Het is niet zo gemakkelijk in een sollicitatiebrief je ambitie over te brengen. "Ik ben ambitieus en ik wil ervoor gaan" is een loze zin. Het is beter te omschrijven op welke punten jij ambitieus bent. Doe dat zo inhoudelijk mogelijk en aan de hand van feiten (gebruik de STAR-methode). Schrijf bijvoorbeeld: "Ik leer graag nieuwe dingen en ben altijd bezig mezelf verder te ontwikkelen. Zo heb ik het afgelopen jaar cursussen gevolgd op het gebied van projectmanagement en ben ik nu bezig met de cursus Verandermanagement."

Maak duidelijk dat je je ambities wilt inzetten voor het bedrijf waar je solliciteert. Als uit je brief blijkt dat je alleen maar ambities hebt om hogerop te komen en meer geld te verdienen, dan zal dat argwaan wekken. Schrijf liever: "Ik stel me voor dat er kansen voor de Verffabriek liggen op het terrein van milieuvriendelijke verven omdat daar in de markt nu meer vraag naar komt. Ik zou mijn kennis over natuurlijke kleurstoffen graag in jullie fabriek inbrengen. Wellicht is het mogelijk een vernieuwingsprojectteam op dit gebied op te zetten."

Voorbeelden van vragen over ambitie tijdens het sollicitatiegesprek:

• Wat zijn je plannen voor je loopbaan? Wat wil je over vijf jaar bereikt hebben? Wat over tien jaar? Hoe past de functie waar je nu op solliciteert in deze plannen?
• Wat heb je gedaan om een interne promotie te krijgen bij je vorige werkgever?

Aanbevolen boek

Fels, Anna (2008). Vrouwen & ambitie. Nieuwe keuzes, hardnekkige taboes. Uitgeverij Réunion. Dit boek is niet alleen nuttig voor vrouwen. Het gaat in op twee belangrijke voorwaarden voor het waarmaken van ambities: vakmanschap en erkenning.

Auteur: Ysolde Bentvelsen