Carrièretijger: Home Carrièretijger
Carrièretijger
Carrièretijger
U bent hier: Home Functioneren Professionele eigenschappen Wijsheid

Wijsheid

‘Mijn medewerker loopt er de kantjes van af en ik wil hier graag iets van zeggen, maar hij is goede vriendjes met onze manager‘, ‘Ik zou met de feestdagen vrij zijn, maar nu is mijn collega ziek geworden en mijn manager gaat er nu vanuit dat ik gewoon kom werken. Ik wil dit eigenlijk niet.’ Als professional kom je in je werk regelmatig voor lastige dilemma’s te staan. Dilemma’s die gepaard gaan met de vraag: ‘Wat is wijsheid?’

Wat is wijsheid?

Wijsheid laat zich moeilijk specificeren. Doorgaans noemen we iemand wijs als deze weet wat goed is om te doen in een (lastige) situatie. Maar het is moeilijk te zeggen wat je concreet moet weten en doen om wijs te zijn. Kijken we naar Wikipedia, dan zegt deze: 'Wijsheid is de kunst om in alle levensomstandigheden juist te oordelen en te handelen'. De betekenis is dus praktisch en moreel. ‘Wijs’ zijn houdt dus niet zozeer in dat je geweldig intelligent bent, dat je over bovennatuurlijke heldere ingevingen beschikt of alle antwoorden kent op vragen die het leven je stelt. Wijsheid is in deze optiek:

Neuroloog Robert Sternberg definieert het begrip wijsheid als het gebruiken van intelligentie, creativiteit en ervaring ten behoeve van het algemeen belang, door een evenwicht te zoeken tussen het eigen belang en dat van anderen, en tussen belangen op korte en langere termijn. Wijsheid houdt in zijn optiek dus in dat je voorbij gaat aan enkel de voordelen voor jezelf en gericht bent op de ander en het algemeen belang. Wijsheid gaat dus verder dan het op een slimme en handige manier keuzes maken in je eigen belang. Doe je dit wel, dan spreek je van manipuleren. De Griekse filosoof Aristoteles sprak over ‘praktische wijsheid’; de morele wil om het goede te doen en de morele vaardigheid om uit te vinden wat het goede is.
Met andere mensen omgaan dus vraagt een bepaalde flexibiliteit die geen enkele set gedragsregels kan omvatten. Hoewel er dus geen vaste set regels is voor ‘wijs’ gedrag kun je uit deze omschrijvingen competenties destilleren die een wijs persoon typeren. Een wijs persoon:

Een praktijkvoorbeeld

Stel: je bent manager en je hebt van hogerhand de opdracht gekregen om je afdeling te reorganiseren. Hoe pak je dat aan? Je begint allereerst met de harde cijfers omtrent de organisatieverandering in kaart te brengen. Deze informatie noemen we ook wel expliciete kennis. Maar daarnaast is het belangrijk om deze kennis aan te vullen met impliciete kennis, ofwel 'tacit knowledge'. Daarbij stel je jezelf vragen als: Hoe kan ik ervoor zorgen dat ik mijn medewerkers zodanig bij de nieuwe koers betrek dat zij vertrouwen krijgen in die koers en bovendien meewerken aan een reorganisatie die ook pijnlijke keuzes inhoudt? Wat is in mijn organisatie qua leiderschap en interventies nodig om spanningen op te lossen? Nadat je alle relevante info en de antwoorden op je vragen hebt verzameld, maak je een plan voor het verandertraject dat je wilt doorvoeren. Deze impliciete kennis haal je niet uit boeken, een training of cursus, maar verwerf je door (jarenlange) werk- en levenservaring. Bij impliciete kennis gaat het meer om weten ‘hoe’ dan om weten ‘dat’, dus meer om contextgevoeligheid en weten hoe ‘de hazen lopen’ en je intuïtie dan om formele feitenkennis.

Koning Salomon
Twee vrouwen beweren beide moeder van een baby te zijn. Koning Salomon wordt gevraagd om een oplossing voor dit vraagstuk. Hij stelt voor om de baby in tweeën te hakken. De eerste vrouw knikt instemmend, de tweede barst in tranen uit en zegt snikkend dat ze de andere vrouw de baby gunt. Koning Salomon wist genoeg; Alleen de echte moeder had het er voor over afstand te doen van haar zoontje als hij in ruil daarvoor mocht blijven leven. De tweede vrouw kreeg de baby toegewezen. Zij was de echte moeder van de baby.

Hoe word je wijzer?

Je kunt leren hoe je een verandertraject volgens de theorie vormgeeft, maar je hebt impliciete kennis nodig om deze te vertalen naar wat werkt in de context van de organisatie waar je werkzaam bent. Dit verklaart voor een deel waarom jonge en onervaren managers ondanks hun intelligentie, enthousiasme, creativiteit en bevlogenheid tegen muren aanlopen wanneer zij een veranderplan presenteren en een ervaren manager op minder weerstand stuit. De Chinese wijsgeer Confucius zei ooit dat er drie manieren zijn om wijsheid te leren: 'Ten eerste door reflectie, wat het edelste is, ten tweede door imitatie, wat het gemakkelijkste is en ten derde door ervaring, wat het bitterste is.' Wijsheid ontstaat door de expliciete kennis die je hebt te verbinden met impliciete kennis en te reflecteren op de ervaringen die je tegenkomt.

Tineke (40), manager: “Als manager had ik een teamlid en ik had zo mijn twijfels over zijn geschiktheid voor zijn functie. Hij kon in mijn ogen de verantwoordelijkheden niet aan die die functie met zich mee bracht. Ik zag op tegen het gat dat een eventueel vertrek of herplaatsing van hem zou veroorzaken bij zowel de collega’s als hemzelf. Ik besloot het zo te laten, totdat er iets totaal mis ging en een klant met een flinke kostenpost werd opgezadeld. Uiteindelijk leidde het gebeuren tot een schadeclaim van die klant en tot een ontslagzaak van die medewerker. Achteraf gezien was het wijzer geweest als ik had geaccepteerd dat hij niet paste in de functie en hem had overgeplaatst. Dat was voor hemzelf ook beter geweest.”

Vijf denkfouten

Maar veel vlieguren maken, wil nog niet alles zeggen. Dat bewezen Bill Clinton en Dominque Strauss-Kahn wel. Beide zijn voorbeelden van heel slimme mannen die erg domme dingen deden en daar flink voor door het stof moesten.

Vijf fouten die je als slim persoon kunt maken:

Aanbevolen website

Auteur: Marieke van Oosterhout

http://www.carrieretijger.nl/functioneren/professionele-eigenschappen/wijsheid Sitemap © Copyright Applinet B.V. 2004-2017 ColofonAdverteren

Carrièretijger
Carrièretijgers in gesprek over solliciteren, opleiding, persoonlijke ontwik­keling en carrière maken: